6360 Sayılı Kanun Bağlamında Belediyelerin Planlama Yetkilerinin Dönüşümü ve Yeni Bir Yerel Yönetim Modeli Tartışması

Türkiye’de yerel yönetim sistemi, 1980 sonrası neoliberal politikalarla başlayan ve 2012 yılında kabul edilen 6360 sayılı Kanun ile radikal bir dönüşüme uğrayan dinamik bir yapıya sahiptir. Bu çalışma, Türkiye’de yerel yönetimlerin tarihsel dönüşümünü ve özellikle 6360 sayılı Kanun ile belediyelerin şehir planlama yetkilerinde meydana gelen yapısal değişiklikleri inceleyen nitel bir araştırmadır. Çalışmada yöntem olarak belge incelemesi ve süreç takibi yaklaşımı benimsenmiş; yasal düzenlemelerin planlama pratikleri üzerindeki etkileri, merkezileşme, devletin yeniden ölçeklenmesi ve yerel vesayet kavramları çerçevesinde analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, 6360 sayılı Kanun’un yerelleşme söylemine rağmen pratikte planlama yetkisini büyükşehir belediyelerinde toplayarak yerelde merkezileşme sonucunu doğurduğunu göstermektedir. İlçe belediyelerinin planlama inisiyatiflerinin kısıtlanması, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları (YİKOB) gibi atanmış birimlerin seçilmiş organlar üzerinde yarattığı yetki karmaşası ve köy tüzel kişiliklerinin kaldırılarak kırsal alanların imar rantına açılması, mevcut sistemin en temel sorun alanları olarak tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda; yaşanan bu sorunların çözümü için yerindenlik ve çok düzeyli yönetişim ilkeleri temelinde; mahalle meclislerinin yasal statüye kavuştuğu ve havza bazlı planlama konseylerinin oluşturulduğu demokratik, katılımcı yeni bir yerel yönetim modeli tartışmaya açılmaktadır.