Gevaş Selçuklu Mezarlığında Bulunan Çift Başlı Ejder Motifli Mezar Taşı

Read full text Summarise with VIRAT
Authors: Ercan ÇALIŞ, Yazar Korkmazer
Cited by: 0
References: 12

Summary

No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.

Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.

Abstract

Gevaş Selçuklu Mezarlığı, 50.000 m²’lik alana yayılmaktadır. Bu mezarlıkta, özellikle 2022’den itibaren gerçekleştirilen kazı çalışmaları sonucunda tespit edilen mezar taşı sayısı 1.000’i bulmuştur. Her biri ayrı bir sanat eseri niteliği taşıyan bu mezar taşları, kendi döneminin kültürel ve sanatsal üslubunu yansıtan özellikler taşımaktadır. Gevaş Selçuklu mezar taşlarının her biri, farklı süsleme programlarına ve çeşitli süsleme özelliklerine sahiptir. Taşlar oldukça zengin bir motif çeşitliliğiyle süslenmiştir. Bunlardan biri de ejder motifli mezar taşıdır. Ejder motifinin kullanımı çağlar boyunca görülmektedir. Birçok kültürde yer alan ejder motifi, inanç sistemlerine ve yaşam koşullarına bağlı olarak her medeniyette farklı şekilde ele alınmış ve yorumlanmıştır. Ejder motifi, Türk kültüründe Asya kökenli olmakla birlikte, İslamiyet’le birlikte Türk İslam sanatına entegre edilmiştir. Bu motif, Türk halı, kilim, minyatür ve mimari süslemelerde sıkça karşımıza çıkmaktadır. Türk sanatında ejder motifi, özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde güç, koruma ve kudretin sembolü olarak kullanılmıştır. Kötü güçleri simgeleyen özelliklerine rağmen, daha çok koruyucu bir figür olarak öne çıkmıştır. Türk sanatında ejder motifi, hem estetik değerler hem de mitolojik ve kültürel anlamlar taşıyan önemli bir unsurdur. Bu çalışmada, Gevaş Selçuklu Mezarlığı’nda bulunan ve farklı bir tipolojiye sahip olan "Miran oğlu Yusuf Usta" kitabeli ejder motifli mezar taşı birçok açıdan ele alınmayı amaçlamaktadır. Bu itibarla, çalışma söz konusu mezar taşının da bulgularından yola çıkarak, mezar taşlarının sanatsal ve kültürel öneminin yanı sıra, Türk İslam sanatındaki yerini belgelemeyi hedeflemektedir.

Fields of Study & Subjects

Turkish Literature and Culture Cultural and Sociopolitical Studies Architecture and Cultural Influences

Publication details

Journal / source
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
Issue
71
Pages
132–148
Publication date
25 March 2026
Language
TR