Edatlar Bağlamında Kıraat Farklılıklarının Yoruma Yansıması

Kıraat ilmi, Kur’ân-ı Kerîm’in mânasının korunması ve doğru biçimde okunması bakımından İslâmî ilimler içerisinde önemli bir konuma sahiptir. Kıraat rivayetlerinin farklılığı, özellikle lafız yapısındaki değişimler üzerinden anlam sahasına yansımaktadır. Bu durum da tefsir, fıkıh, kelâm ve tarih gibi disiplinlerde farklı yorumlara yol açabilmektedir. Edatlar (harf-i cer, atıf harfleri vb.), anlam ilişkilerini belirleme noktasında Arap dilinde temel unsurlardandır. Edatlarda meydana gelen kıraat farklılıkları, âyetlerin anlamını kimi zaman sınırlandırmakta, kimi zaman da genişletmektedir. Bu çalışmada, edatlardan kaynaklanan kıraat farklılıklarının yorum boyutuna yansıyan etkileri incelenmektedir. Araştırma, nitel bir dilbilimsel analiz yöntemiyle yürütülmüş olup klasik kıraat kaynakları (İbnü'l Cezerî, Mekkî b. Ebî Tâlib vb.) ile klasik tefsir literatüründen (Taberî, Zemahşerî, Râzî, Beyzâvî, Kurtubî vb.) yararlanılmıştır. Öncelikle edat kullanımında farklılık arz eden kıraat örnekleri tespit edilmiş, ardından bu farklılıkların mânaya gramerle alakalı ve semantik düzeydeki etkileri incelenmiştir. Örnekler, âyetlerin bağlamı, siyak-sibak ilişkisi ve yorum geleneği çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, edatlar bağlamında ortaya çıkan kıraat farklılıklarının anlam ve yorum üzerindeki etkilerini incelemektir.