Câbirî'nin Eleştirel Okumalarında Arapçanın Rolü

CÂBİRÎ'NİN ELEŞTİREL OKUMALARINDA ARAPÇANIN ROLÜ İslâm düşüncesi kültürü üzerine yaptığı zihniyet analizleri, tenkitleri ve önerileriyle uluslararası alanda bir şöhret yakalayan Faslı Mütefekkir Muhammed Âbid el-Câbirî kadim geleneğe olan hakimiyeti, derin düşüncesi ve farklı bakış açılarıyla yaptığı analizlerle son yüzyıla damga vurmuş önemli ilim adamlarındandır. Arap-İslam aklına yönelik yapıcı eleştirilerinin önemli bir kısmını Arapçaya dayandıran Câbirî, eserlerinde İslam kültür ve medeniyetinin en önemli dönüm noktası olan Tedvin Döneminden günümüze kadar cereyan eden ilmi hareketliliği irdelemiştir. Bu hareketlilikte Arapçanın kural ve kaidelerinin derlenmesi ve ilerleyen dönemlerde diğer ilimlere etkisini başarılı bir şekilde işlemiştir. Câbirî Arap düşüncesini eleştirel bir şekilde analiz ederken dilbilimsel yöntemleri kullanmış, kavramların kökenlerini, anlamlarını ve tarihsel gelişimlerini inceleyerek, düşünce sistemlerinin altında yatan varsayımları ve çelişkileri ortaya çıkarmaya çalışmıştır. Kısacası Câbirî'nin eleştirel düşüncesinde Arap dili hem bir analiz aracı hem de bir bilgi kaynağı olarak merkezi bir role sahiptir. Dilin derinlemesine incelenmesi, Arap düşüncesinin doğru anlaşılması, kültürel mirasın korunması ve modernleşme sürecinde kimliğin sürdürülmesi için hayati öneme sahiptir. Ona göre gerçeği kavramak, estetiği hissetmek ve fazilete sarılmak ancak dilin bize gösterdiği anlayış, hissediş ve sarılma şekli ve içeriği ile gerçekleşebilir. O halde dil ne sırf bir araç ne de sırf bir içeriktir. Aksine o bir anlamda bilginin ona göre şekillendiği bir kalıptır. Dolayısıyla bu çalışma da Câbirî’nin genelde dil, özelde Arapça ile ilgili tenkitleriyle ilgilidir.