Izdırârî Durumlarda Fıkhî Ahkamın Değişmesi (Korku Örneği)

Bu çalışma, ızdırârî durumlar arasında yer alan korkunun fıkhî hükümler üzerindeki etkisini konu edinmektedir. Allah, en zayıf yönlerden biri sayılan korku halini, teklifi hükümlerde belirleyici bir unsur olarak kabul etmiş, insanın zorlandığı diğer bir ifadeyle dinini, aklını, nefsini, neslini, malını ya da bir organını tehlikede gördüğü anlarda ondan şer‘î mükellefiyeti ya tamamen kaldırmış veya onu hafifletme cihetine gitmiştir. Bu çalışmada korkunun, ibadâtın hangi alanlarına ne kadar etki ettiği araştırılacaktır. Aynı şekilde korku engellerinin varlığı durumunda bu engellerin izalesinin beklenip beklenmeyeceği, beklenmeyip ibadete taalluk eden bir fiil icra edilmesi halinde bunun daha sonra iade edilip edilmeyeceği gibi hususlarda mezhebi yaklaşımların ne olduğu üzerinde durulacaktır. Ayrıca korkunun şer‘î açıdan bir özür hali olarak kabul edilebilmesi için ileri sürülen şartların ne olduğu ya da bunun bir sınırının olup olmadığına dikkat çekilecektir. Klasik kaynaklarda konu, müteferrik meselelere bağlı olarak ve dağınık bir şekilde ele alınmış ve işlenmiştir. Çalışmanın amacı, klasik kaynaklarda dağınık şekilde yer alan ve şer‘î ahkamın belirlenmesine doğrudan etki eden korkunun fıkhî hükümler üzerindeki etkisini müstakil bir başlık altında incelemek, alimlerin bu konudaki görüşlerini ve o görüşlere dayanak kıldıkları delillerin tespit ve tahlilini yaparak alana mütevazi bir katkı sunmaktır. Çalışmada katalog taraması, dokümantasyon ve veri analizi gibi nitel araştırma yöntemlerinden faydalanılmıştır.