Dijitalleşen Toplumun Yeni Eşitsizlik Biçimi: Dijital Eşitsizlik ve Türkiye’deki Göstergeleri

Araştırma, günümüz toplumlarında dijital sermayeden kaynaklanan dijital eşitsizliği belirtmeyi ve Türkiye’deki göstergelerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Araştırma “tepkisiz araştırma” modellerinden “var olan istatistikler/belgeler araştırmasına” dayanmaktadır. Bu araştırmada doküman tekniği kullanılarak Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayınlanan “Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması” verileri toplanmıştır. Verilerin analizi için ikincil veri analizi yöntemine başvurulmuştur. Elde edilen veriler cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi ve yaşanılan bölge değişkenlerine göre analiz edilerek Türkiye’deki dijital eşitsizlik göstergeleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda cinsiyet değişkenine göre internet kulanım oranları incelendiğinde kadınların erkeklere oranla daha eşitsiz durumda olduğu tespit edilmiştir. Yaş değişkenine göre 16-24 yaş ile 25-34 yaşlar arası bireylerin internet kullanım oranlarının 45–54, 55–64 ve 65–74 yaşlar arası bireylerin internet kullanım oranlarına göre anlamlı derecede farklılık yarattığı görülmektedir. Özellikle yaşlı bireylerin diğer bireylere göre daha eşitsiz konumda olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Eğitim düzeyine göre veriler incelendiğinde eğitim düzeyi düşük olan (hiç okul bitirmeyen) bireylerin diğer eğitim seviyesine sahip bireylere göre daha eşitsiz olduğu görülmektedir. Yaşanılan bölgeye göre internet kullanım oranları incelendiğinde İstanbul (TR1), Ege (TR3), Doğu Marmara (TR4) ve Batı Anadolu (TR5) bölgelerinin Kuzeydoğu Anadolu (TRA), Ortadoğu Anadolu (TRB) ve Güneydoğu Anadolu (TRC) bölgelerine oranla daha yüksek seviyede internet kullanım oranına sahip olduğu tespit edilmiştir. Böylece Türkiye’deki dijital eşitsizliklerin göstergeleri ortaya çıkarılmıştır.