Początki parafii w Pawłowie Kościelnym a kariery Dzierzgowskich h. Jastrzębiec

Tekst przedstawia genezę i najstarsze dzieje parafii w Pawłowie. Erygowana w 1456 r. z wydzielonych wsi sąsiednich parafii od początku miała stać się elementem rezydencji rodowej Dzierzgowskich h. Jastrzębiec. Synowie fundatora Pomścibora (Jan i Mikołaj) w początkach XVI w. zaczęli osiągać wyższe szczeble w hierarchii senatorskiej i kościelnej. Skłoniło ich to do budowy nowej, murowanej świątyni, według wzorów stosowanych wówczas na Mazowszu. Dzięki fundacji Pomścibora powstał przed 1571 r. pierwszy tego typu w Polsce renesansowy, piętrowy nagrobek autorstwa Santiego Gucciego. Pawłowo powstało więc jako fundacja Dzierzgowskich, którzy parafię i świątynię traktowali jako elementy swej rezydencji, mającej ukazać krótką, jak się okazało, chwałę rodu.