Kent Mekanında Ebeveynlik: Akademisyen Ebeveynler Üzerine Bir Araştırma

Amaç: Bu çalışmanın amacı, kent mekânında yaşayan akademisyen ebeveynlerin çocuklarıyla birlikte gündelik yaşamı zaman yönetimi ve mekânsal örgütlenme ekseninde nasıl kurduklarını sosyolojik bir perspektifle incelemektir. Çalışma, ebeveynliğin bireysel tercihlerden ziyade geç kapitalist zaman rejimleri, toplumsal cinsiyetlenmiş bakım yapıları, kentsel risk algıları ve kurumsal takvimler tarafından nasıl şekillendirildiğini ortaya koymayı hedeflemektedir.Yöntem: Araştırma, nitel araştırma deseni çerçevesinde tasarlanmıştır. Çalışma grubunu, büyük kentte yaşayan ve zaman baskısını yoğun biçimde deneyimleyen akademisyen ebeveynler oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmış; elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sürecinde ebeveynlerin zaman planlama pratikleri, bakım düzenleri, okul/kurum merkezli rutinler, dijital ekran denetimi, serbest zaman anlayışları, zaman baskısının kaynakları ve baş etme stratejileri tematik olarak ele alınmıştır.Bulgular: Araştırma bulguları, hane içindeki zaman planlamasının büyük ölçüde anne/ebeveyn üzerinde yoğunlaştığını ve bakım emeğinin toplumsal cinsiyet temelli bir işbölümüyle örgütlendiğini göstermektedir. Zamanın ana omurgası okul ve kurumsal takvimler tarafından belirlenmekte; çocukların gündelik yaşamı ödev, ders, kurs ve planlı etkinlikler etrafında yapılandırılmaktadır. Dijital ekranlar hem gündelik rutinin kaçınılmaz bir parçası hem de ebeveyn denetiminin yoğunlaştığı bir disiplin alanı olarak öne çıkmaktadır. Kamusal oyun alanlarının yetersizliği ve güvenlik kaygıları, çocukların mekânsal hareketliliğini sınırlandırmakta; ebeveynleri yarı-özel ve kurumsal mekânlara yönlendirmektedir. Zaman baskısı, kent temposu, ulaşım maliyetleri ve akademik emeğin sınır tanımaz yapısıyla derinleşirken kaygı, suçluluk ve yetişememe duyguları ebeveyn anlatılarında belirgin biçimde ortaya çıkmaktadır.Sonuç: Çalışma, ebeveynliğin kentte bireysel bir zaman yönetimi sorunu değil; zaman, mekân, emek ve bakım rejimlerinin kesişiminde şekillenen yapısal bir toplumsal pratik olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, ebeveynliğin sürdürülebilirliğinin yalnızca bireysel planlama becerileriyle değil, kamusal bakım politikaları, kentsel mekân düzenlemeleri ve toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeten yapısal desteklerle mümkün olabileceğini göstermektedir.Özgünlük: Bu çalışma, Türkiye bağlamında ebeveyn–çocuk–zaman yönetimi ilişkisini gündelik planlama emeği, mekânsal erişim rejimleri ve toplumsal cinsiyetlenmiş bakım yükü eksenlerini birlikte ele alan nitel bir araştırma tasarımına sahip olması açısından özgündür. Akademisyen ebeveynler üzerinden yürütülen analiz, ebeveynliğin görünmez zaman emeğini ve mekânsal telafi stratejilerini bütüncül bir sosyolojik çerçevede tartışarak, mevcut literatürdeki parçalı yaklaşımları sentezleyen özgün bir katkı sunmaktadır.