ESKİ TÜRK DİLİ VE TARİHÎ KUZEY DOĞU TÜRK DİLLERİNDE İSİMDEN İSİM YAPIM EKİ OLAN “+mAn” EKİNİN İŞLEV VE KULLANIM İNCELEMESİ

Tarihî Türk lehçeleri günümüz Türk dili filolojisi incelemelerinde karşılaştırmalı yönteme dayalı başvuru kaynakları barındırması, mukayese alanı oluşturması, doğrulama/sağlama yapması boyutuyla önemli ve gereklidir. Bu çalışmada da Türkçede kök kavramı, ek kavramı; sondan eklemeli bir dil olarak Türkçenin dilbilgisi düzeninde ek ve kök kavramlarına dair yapılan kısa bilgilendirmeler sonrası başlıkta da amaçlandığı üzere Orhun Türkçesi, Eski Uygur Türkçesi, Karahanlı Türkçesi, Harezm Türkçesi, Kıpçak Türkçesi ve Çağatay Türkçesi dönemlerine ait temel başvuru kaynağı özelliği taşıyan edebî eserlerin -mensur ve manzum- okunması suretiyle elde edilen örneklere göre, +mAn ekinin işlev özellikleri ve kullanım alanları incelenmiştir. İnceleme dönemlerinde varlığını çeşitli sözlüklerden gördüğümüz ancak bahse konu dönemlere ait manzum ve mensur edebî eserlerde doğrudan cümle içinde geçen kullanımları tespit edilemeyenlerin dâhil edilmediği bu çalışmada, +mAn isimden isim yapım ekinin yine yukarıda adı geçen tarihsel süreçteki anlam çeşitliliği ve dallanmaları tespit edilerek sonuç kısmında ilgili grafik görseli eşliğinde değerlendirilmiştir. Çalışmanın ana konusunun geçmiş dönemlerde yapılmış araştırmalarda çeşitli yönleriyle değerlendirildiği ve bu araştırmaların alana sunduğu katkılar görülmüştür. Yapılan bu çalışmayla da ilgili diğer çalışmalarda olduğu gibi Türklük bilimine katkı sunacağı umut edilmiş olup kendisinden önce ya da gelecek olan sonraki çalışmaları derecelendirme amacı bulunmamaktadır.