Üniversite Mahallesinde Yer Duygusu İnşası: Muğla Kötekli Örneğinde Öğrenci-Mekân İlişkisi

Bu çalışma, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nin bitişiğinde gelişmiş olan Kötekli Mahallesi’nde yaşayan üniversite öğrencilerinin yer duygusu inşasını incelemektedir. 2000’li yılların başından itibaren öğrenci yoğun bir yerleşime dönüşen Kötekli; aidiyet, sosyal ilişkiler ve mekânsal algı açısından çelişkili dinamikler barındırmaktadır. Araştırmanın amacı, öğrencilerin geçici bir mekân ile kent arasındaki eşikte, kenti nasıl deneyimlediklerini, müzakere ettiklerini ve yeniden yorumladıklarını yer duygusu (sense of place) kavramı çerçevesinde ortaya koymaktır. Çalışma nitel yöntemlerle yürütülmüş, yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler ile eskiz haritalama (sketch mapping) uygulaması bir arada kullanılmıştır. Farklı sosyo-demografik özelliklere sahip 90 öğrenci ile yapılan görüşmelerde gündelik rutinler, yer kimliği, sosyal etkileşimler, aidiyet, güvenli/güvensiz bulunan mekânlar ve bireysel deneyimler sorgulanmıştır. Bulgular, öğrencilerin barınma, ulaşım, boş zaman ve sosyal ilişkiler üzerinden güçlü bir yer duygusu geliştirdiklerini göstermektedir. Ancak bu aidiyet çoğu zaman çelişkiler barındırmaktadır: Bazı mekânlar aidiyet ve sosyalliği güçlendirirken, bazıları güvensizlik, dışlanma ya da kentin bütünüyle kopukluk hislerini tetiklemektedir. Sosyal ilişkiler, ticari birimler ve kamusal alanlar öğrencilerin mekân deneyiminde merkezi rol oynasa da aynı zamanda eşitsizliklerin yeniden üretildiği alanlardır. Kötekli Mahallesi; öğrenci mahallesinde yaşam deneyiminin hem kapsayıcı hem dışlayıcı ikili doğasını örneklemektedir. Öğrencilerin barınma güvencesizliği, güvenlik kaygıları ve geçici yaşam evreleri altında yer duygusu inşa etme biçimlerini anlamak, üniversite yerleşimlerindeki kentsel dinamiklere dair önemli ipuçları sunmaktadır.