Gemak dient de mens: is het zo simpel?

Gemak dient de mens: is het zo simpel? In een steeds complexer wordende samenleving proberen overheden hun burgers vaak gemak te bieden. Maar is dat altijd wenselijk? In deze bijdrage verkennen we het concept ‘gemak’ vanuit een gedragswetenschappelijk perspectief. Wat is gemak, hoe ervaren mensen het, en welke rol kan het spelen bij het sturen van gedrag? Aan de hand van praktijkvoorbeelden van de Belastingdienst beschrijven we verschillende manieren waarop gemak door overheidsorganisaties ingezet kan worden om het gedrag van inwoners bij te sturen. We staan echter ook stil bij mogelijke keerzijden van gemak – in het bijzonder wanneer geboden gemak de complexiteit van het systeem niet vermindert, maar vooral uit het zicht houdt. Op de lange termijn kan dit leiden tot minder begrip, betrokkenheid, verantwoordelijkheidsgevoel en autonomie bij burgers. Overheden dienen deze langetermijnrisico’s goed af te wegen tegen de voordelen van gemak.