Ondersteuning van bestaand beleid of noodzaak tot verandering?

Ondersteuning van bestaand beleid of noodzaak tot verandering? Tegenmachten, zoals de Algemene Rekenkamer, kunnen alleen effectief zijn als zij door het kabinet en parlement worden opgemerkt en gehoord. In dit artikel brengen we op basis van een nieuwe dataset het gebruik van rapporten van de Algemene Rekenkamer door bewindspersonen in hun contact met de Tweede Kamer tussen 2014 en 2023 in kaart. Hierbij maken we een onderscheid tussen ondersteunend gebruik, waarbij rapporten worden gebruikt om de status quo te verdedigen, en hervormend gebruik, waarbij rapporten worden gebruikt om de noodzaak van verandering te benadrukken. Uit onze analyses blijkt dat een groot aantal rekenkamerrapporten door bewindspersonen wordt gebruikt en dat het gebruik ongeveer even vaak ondersteunend als hervormend van aard is. In ongeveer de helft van de gevallen is echter sprake van een derde vorm, neutraal gebruik. We zien ook dat het aandeel hervormend gebruik ten opzichte van het aandeel ondersteunend gebruik in de laatste jaren toeneemt. Daarnaast zijn er aanzienlijke verschillen in typen gebruik tussen bewindspersonen van verschillende ministeries. Rekenkameronderzoeken worden door bewindspersonen vooral gebruikt in hun communicatie met de gehele Tweede Kamer en dat gebeurt in de meeste gevallen schriftelijk. Afsluitend vinden we dat ondersteunend gebruik waarschijnlijker is in commissieverband en als het rapport onderdeel is van het verantwoordingsonderzoek.