ÜNÜ ÇAĞINI AŞAN ŞAİR: YUNUS EMRE

Türkiye Türkçesinin ilk ve en önemli temsilcisi ve Anadolu’da meydana getirilen edebiyatın da öncüsü kabul edilen Yunus Emre’nin doğduğu şehir, ailesi, şeyhi, hayatı ve mezarının nerede olduğu tartışmalıdır ve hala açığa kavuşmamıştır. Bu karışıklığın sebeplerinden birisi vilayetnamelerdeki masalımsı anlatım ve bilim adamlarının bu gerçek olmayan bilgiler üzerine bilimsel bir biyografi inşa etme çabalarıdır. Her tarikat veya cemaat onu kendisindenmiş gibi göstermeye çalışma konusunda adeta yarışmışlardır. Buna Yunus Emre üzerinden şöhret devşirmek isteyen ve menfaat beklentisi olan şehirleri de eklemek gerekir. Yunus Emre’nin yaşadığı çağda ve sonrasında aynı adı taşıyan veya adı benzeyen onlarca şairin varlığı bilgi kirliliğinin diğer önemli sebeplerinden birisidir. Üstelik elimizdeki Yunus Emre’ye ait divanın en eski nüshası ölümünden en az yüz yıl sonra istinsah edilmiştir. Bundan dolayı şiirlerinden hareketle sağlıklı bilgiler elde etmek de imkânsızdır. Bazı bilim adamlarının hiçbir eleme yapmadan Yunus Emre’den bahseden bütün kaynakları dikkate alarak bir değerlendirme yapmaya çalışması, sonradan çalışacak olanların da kafasını karıştıran konulardan birisidir. Hayatı hakkında anlatılanlar da doğduğu yer ve mezarının bulunduğu şehir kadar karışıktır. Bazı kaynaklar onu ümmi yaparken bazıları tahsil gördüğünü söylemekte, bazıları medresede okuduğunu söylerken bazıları şeyhinden ders aldığını ve onun kerametiyle şiirler söyleye başladığını söylemektedir. Bütün bu çelişkili bilgiler içinde tek doğru kabul edilen bilgi bir mecmuaya Yunus Emre’nin ölümüyle ilgili düşülen nottur. Yunus Emre’nin tahsili konusunda ileri geri konuşanlar onun bilgiye dayalı muhteşem şiirlerini göz ardı etmektedir. Yine hayatı hakkındaki karışıklığın yaşadığı dönemdeki karışıklıktan kaynaklanmış olabileceğini düşünülmemiştir. Hepsinden önemlisi mutasavvıfların şeyhlerini yüceltmek adına Yunus Emre hakkındaki masallarına inananlar devletin arşivindeki bilgilere kulak tıkamıştır. Yunus Emre hakkındaki sağlıklı bilgiler doğduğu, yaşadığı ve öldüğü yer doğru olarak tespit edildiğinde oluşacaktır. Bunu özellikle bilim adamlarının dikkate alması önemlidir.