ANAYASA YARGISINDA ZAYIF FORM MODELİ

Anayasaya uygunluğun yargısal denetimi, Türkçe literatürde yaygın olarak ikiye ayrılmaktadır: Avrupa tipi ve Amerikan tipi anayasa yargısı modelleri. Ancak bu iki yargısal denetim modeline alternatif bir yaklaşımın varlığı tartışılmıştır. Zayıf form anayasa yargısı modeli olarak adlandırılan bu modelin temellerinin, 1982 tarihli Kanada Anayasası’nın kabulüyle atıldığı kabul edilmektedir. Bu makalenin amacı, zayıf form anayasa yargısı modelinin tanımını ve özelliklerini ele almaktır. Bu amaçla, makale anayasa yargısı kavramını yeniden tanımlamakta ve sınıflandırmaya gitmektedir. Bu bağlamda, anayasa yargısını iki gruba ayırmaktadır: Güçlü form modeli ve zayıf form modeli. Ayrıca, Avrupa tipi ve Amerikan tipi anayasa yargısı modellerini güçlü form modelinin alt türleri olarak ele almaktadır. Özellikle anayasal konularda ortaya çıkan uyuşmazlıkları sonlandırmada nihai kararı veren makamın yargı organı olması durumunda güçlü form modelden, yasama organı olması durumunda ise zayıf form modelden söz edilmektedir. Yani iki model arasındaki ayırt edici özellik, anayasal bir konuda var olan uyuşmazlıkta son sözü söyleyen makamın kim olduğudur. Zira bu unsur, anayasa yargısı modelini belirlemektedir. Daha sonra, bu makale zayıf form modelin tarihsel gelişimini, ayırt edici özelliklerini, kuramsal temelini, hakların korunmasına ilişkin mekanizmasını ve uygulandığı sistemleri incelemekte; bu doğrultuda, zayıf formun Avrupa tipi ve Amerikan tipi anayasa yargısı modellerinden farklı, bağımsız bir yargısal denetim modeli olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır.