TÜRK YARGI TEŞKİLATINDA CEZA SORUŞTURMALARI VE KOVUŞTURMALARINDA HEDEF SÜRE UYGULAMASI: ADİL YARGILANMA HAKKININ İHLALİ Mİ?

Ülkemizde makul sürede yargılanma hakkı ihlallerinin ulaştığı yüksek rakamlar, hedef süre uygulaması gibi yöntemlere başvurmayı zorunlu hâle getirmiştir. Bundan hareketle Adalet Bakanlığı tarafından “Soruşturma, Kovuşturma veya Yargılama Hedef Sürelerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik” çıkarılmıştır. Hâkimler Savcılar Kanunu’nun 28’inci maddesinin yedinci fıkrasında hedef sürelerin Hâkimler Savcılar Yüksek Kurulunun görüşü alınarak Adalet Bakanlığı tarafından belirleneceği ifade edilmiştir. Anayasa Mahkemesi, mezkûr Kanun’un 28’inci maddesinin yedinci fıkrasının iptali talebiyle önüne gelen başvuruda oy çokluğuyla hükmün Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir. “Türkiye Yüzyılı, Adaletin Yüzyılı” başlıklı Yargı Reformu Stratejisi Belgesi’nde (2025-2029) hedef süre uygulaması için açılan başlık altında ceza yargılamalarında hedef sürelerin daha kısa olacak şekilde yeniden belirlenmesi, hedef süre uygulamasının takip edilmesi, hedef sürenin aşılmasına neden olan hususlara yönelik önlemler alınması ve istinaf kanun yolunda da hedef sürelerin konulmasından bahsedilmiştir. Hedef süre uygulaması, ceza soruşturmaları ve kovuşturmalarının makul sürede tamamlanmasında, uzun süren soruşturma ve kovuşturma faaliyetlerinin kişiler üzerindeki maddi ve manevi baskıların bertaraf edilmesinde ve bu suretle adaletin temin ve hukuka olan inancın muhafaza edilmesinde önemli rol oynamaktadır. Yargıdaki iş yükünü hafifletmek kaygısıyla getirilen bu uygulamayla yargılama sürecinin uzaması kadar kısa tutulması da adil yargılanma hakkının ihlaline yol açabilir. Süre kaygısı nedeniyle sanığın savunma hakkının kısıtlanması gibi usul ihlalinden kaynaklı yargılama sürecinin uzaması gündeme gelebilir. Adil yargılanma hakkını aşındırma potansiyeli olan bu uygulamadan uzun vadede vazgeçilmeli, hızlı ve adil yargılanma hakkını ihlal etmeyecek şekilde ceza soruşturmaları ve kovuşturmaları için mevcut ceza muhakemesi kanunumuza dercedilen enstrümanlar etkin kullanılmalıdır. Çalışmada ceza soruşturmaları ve kovuşturmaları için getirilen hedef süre uygulamasında mevcut durumun eleştirel bakışla değerlendirilmesi amaçlanmış ve uygulamanın geleceğine dair bazı önerilere yer verilmiştir.