MAHKEMEYE ERİŞİM HAKKININ GÜVENCESİ OLARAK KARARLARIN ETKİN İCRASI: FRANSIZ İNJONCTİON VE ASTREİNTE MODELİNİN TÜRK İDARİ YARGISINA UYARLANMASI

Bu çalışma, Fransa’da idari yargı kararlarının uygulanmasını sağlamak amacıyla geliştirilen yargısal emir (injonction) ve zorlayıcı para cezası (astreinte) mekanizmalarını incelemekte ve Türk idari yargı sistemindeki uygulama eksikliklerine karşı bu modellerin uyarlanabilirliğini tartışmaktadır. Fransız sisteminde, idarenin yargı kararlarına uyumunu güvence altına alan bu araçlar, tarihsel süreçte yaşanan sorunlara yönelik olarak çeşitli reformlarla etkin hâle getirilmiştir. Türkiye’de ise, İdari Yargılama Usul Kanunu kararların uygulanmasını düzenlemekle birlikte, caydırıcılıktan yoksun olması ve idareyi doğrudan zorlayıcı mekanizmalar içermemesi nedeniyle yetersiz kalmaktadır. Fransa’daki yargısal emir ve astreinte mekanizmaları, hukuk devleti ve yargı kararlarının etkinliği ilkelerini güçlendirmiştir. Türkiye’de de benzer araçların benimsenmesi, Anayasa ve 2577 sayılı Kanun’da yapılacak değişikliklerle mümkündür. Bu reformlar, idarenin yargısal denetime uyumunu artıracak ve bireylerin mahkemeye erişim hakkını güvence altına alacaktır. Böylece, birçok AİHM ve AYM bireysel başvuru kararında dikkat çekildiği üzere, mahkemeye erişim hakkı ve adil yargılanma hakkının tam manasıyla uygulanması, ancak mahkeme kararlarının zamanında ve eksiksiz yerine getirilmesi ile mümkün olacaktır.