ANAYASA MAHKEMESİNİN KARAR ÖNCESİ VE SONRASINDA BİREYSEL BAŞVURU KARARLARININ İCRASINDAKİ ROLÜ

Anayasa Mahkemesinin (AYM) şimdiye kadar bireysel başvuru kararlarının icrasında aktif olduğu aşama, karar gerekçesinde ve hüküm fıkrasında temel hak ve özgürlük ihlallerinin etkili ve pratik şekilde giderilmesini sağlayacak bireysel (yeniden yargılama, tazminat vb.) ve genel tedbirlerin (pilot karar usulünün uygulanması vb.) belirtildiği karar aşaması olmuştur. Oysaki yargı kararlarının etkili şekilde icrası, mahkemelerin yalnız karar aşamasında değil karar öncesi ve sonrasında da aktif olmalarını gerektirebilmektedir. Bu perspektiften bakıldığında AYM, esas karar öncesinde geçici nitelikteki tedbir kararlarının alınmasında ve karar sonrasında kararların icra edilip edilmediğinin denetiminde karar aşamasına nazaran çok daha sınırlı bir rol üstlenmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarına yönelik çalışmalarıyla öne çıkan Keller ve Marti’nin, AİHM’in kendi kararlarının icrasına yönelik fonksiyonunu incelediği makalesinde ele aldığı gibi kararların icrasının karar öncesi, kararla birlikte ve karar sonrasında olmak üzere üçlü yapıda analiz edilmesi daha etkili bir icra sisteminin inşası için işlevseldir. Bu tasnif baz alınarak çalışmada; AYM’nin bireysel başvuru ihlallerinin giderilmesine yönelik olarak kararla birlikte aldığı yeniden yargılama veya tazminat gibi tedbirlerin değil, kararların icrası bakımından ihmal edildiğini düşündüğümüz karar öncesi ve sonrasındaki aşamaların üzerinde durulacak, ayrıca bu aşamalara dair önerilere yer verilecektir.