SAVUNMA HAKKININ DİJİTAL DELİLLER KARŞISINDAKİ DURUMU

Dijitalleşme süreci, ceza muhakemesinde delil rejimini de etkilemekte olup savunma hakkı bakımından yeniden değerlendirme yapılması gereğini doğurmuştur. Özellikle dijital delillerin toplanması, muhafazası, incelenmesi ve raporlanmasında ortaya çıkan teknik ve hukuki sorunlar, adil yargılanma hakkının korunması açısından yeni düzenleme ve standartlara duyulan ihtiyacı artırmaktadır. Bu çalışmada ceza muhakemesinde dijital delillerin rolü ile savunma hakkı arasındaki denge, teknik yeterlilik, denetlenebilirlik ve delil bütünlüğü ve güvenilirliği kavramları çerçevesinde ele alınmıştır. Ayrıca, bilirkişilik faaliyetlerinde uluslararası standartlara uygunluk, raporların ayrıntılı ve şeffaf hazırlanması, savunma makamının iddia makamıyla eşit teknik imkanlara erişebilmesi gerekliliği de vurgulanmıştır. Dijital delillerin toplanması, yorumlanması ve benzeri uygulamalarda yaşanan sorunların, dijitalleşmenin etkisiyle giderek yaygınlaşması karşısında; yapay zeka temelli delil değerlendirme araçlarının kullanımı da dahil olmak üzere bu tür uygulamaların yasal zeminde açık ve bağlayıcı şekilde düzenlenmesi, savunma hakkının etkin kullanımını her zamankinden daha kritik hale getirmektedir. Dijitalleşmenin yargı pratiğinde insani değerleri gölgelememesi, hâkimlerin vicdani kanaatinin korunması ve teknolojinin adaletin hizmetinde araçsal bir konumda tutulması gerektiği göz ardı edilmeksizin; dijital delillerin yaygınlaşması ve dijital imkanların yargı süreçlerinde kullanımının artması, savunma hakkından taviz verilmesini haklı kılmaz, bilakis hukuki ve teknik reformların muhakeme işlemlerine taraf olan ve bu işlemleri yürüten tüm aktörleri kapsayacak şekilde eş güdüm içinde gerçekleştirilmesini zorunlu kılar. Bu bağlamda, normatif düzenlemelerin güçlendirilmesi, kalite kriterlerinin yasal güvenceye bağlanması ve tüm tarafların eşit teknik donanıma sahip olmasının sağlanması, hukuk devletinin ve adil yargılamanın vazgeçilmez koşullarıdır.