YÜKSƏK ÖZLÜLÜKLÜ NEFTLƏRİN BORU KƏMƏRİ İLƏ NƏQLİNİN TƏHLÜKƏSİZLİYİ VƏ SƏMƏRƏLİ ÜSULLARIN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ

Yüksək özlülüklü neftlər, tez-tez ağır xam neft və ya bitum adlanır, boru kəməri ilə nəqldə müəyyən məsələlər yaradır. Kanadanın neft qumlarından və ya Venesuelanın Orinoko kəmərindən gələn ekstra ağır neftlər kimi bu qatı mayelər, eləcə də, Azərbaycanın Muradxanlı və Umbakı yatağındakı neftlər yüngül xam neftdən daha çox axına müqavimət göstərir. Sürtünmə sürətlə toplanır, onları irəli aparmaq üçün daha yüksək təzyiq və daha çox enerji tələb edir. Bu quraşdırma xərcləri artırır və riskləri artırır. Bu resurslara qlobal tələbat artmaqda davam edir, ağır neft bəzi ölkələrin ehtiyatlarının 70%-dən çoxunu təşkil edir. Etibarlı nəqliyyat neft emalı zavodlarına davamlı tədarük təmin edir. Bununla belə, yüksək özlülüklü və paraffinli neftlərin boru kəməri ilə nəqlinin təhlükəsizliyi təmin olunmalıdır. Bir sürüşmə dağılmalar, sızmalar və ya daha pis nəticələrə səbəb ola bilər. Yüksək özlülüklü neftlərin daşınmasının təhlükəsizliyi, əsasən onların unikal xüsusiyyətlərini, əsasən axına qarşı müqavimətini və temperatur dəyişikliklərinə həssaslığını idarə etmək üçün hazırlanmış ixtisaslaşmış işləmə prosedurlarına və texnologiyalarına əsaslanır. Daşınma zamanı yüksək özlülüklü neftlərlə əlaqəli əsas çətinliklər axın çətinlikləri, yüksək enerji istehlakı və şərtlər dəyişdikdə bərkimə və ya faza inversiyası (emulsiyalarda) riskidir. Əhəmiyyətli ekoloji risklər yaradan sızmaların və dağılmaların qarşısını almaq üçün bütün qabların hərtərəfli yoxlanılması tələb olunur. Məsələn, müasir dəniz tankerləri qəza halında dağılma zərərini azaltmaq üçün ikiqat gövdəli dizaynlardan istifadə edirlər. Əsas təhlükəsizlik tədbirləri, milli və beynəlxalq qaydalara riayət etməklə, dağılmaların, avadanlıqların sıradan çıxmasının və ətraf mühitə zərərin qarşısını almağı hədəfləyir. Açar sözlər: yüksək özlülüklü neft, paraffin, neftin nəqli, boru kəmərləri, təhlükəsizlik üsulları.