ADIYAMANLI DÎVÂN ŞAİRLERİNİN DİLİNDEN ADIYAMAN

Klasik Türk şiiri, altı asır boyunca farklı coğrafyalarda gelişimini sürdürmüş geniş bir içerik ve birikime sahip zengin bir edebiyatın mahsulüdür. Bu edebiyat geleneğinde coğrafî mekânlar göz ardı edilmemiş, çeşitli vesilelerle anılmıştır. Şairlerin yaşadığı, gezip gördüğü muhitler onlara ilham kaynağı olmuş, şiirlerini beslemiş, sanatçı kimliklerinde önemli bir rol oynamıştır. Genelde muhit-mekân-şehir olarak şiire yansıyan ve bu çerçevede ele alınan bölgelerden biri de günümüzde Adıyaman olarak bilinen Hısnımansûr’dur. Mansûr’un kalesi anlamına gelen bu şehrin adı edebiyat dünyasında pek fazla anılmasa da yapılan araştırmalar neticesinde “Nehcî Efendi, Hasmî, Mücîb, Lüzûmî Efendi, Hâlis Efendi, Rıfat Baba, Haydar Efendi, Âsım Efendi, Sıdkî Efendi” gibi kayda değer çok sayıda dîvân şairine ev sahipliği yaptığı belirlenmiştir. İncelenen şiirlerde genelde eski adıyla karşımıza çıkan bu şehir; “şairlerin vatan olarak gördüğü, memleket sevgisi beslediği, barındırdığı güzellerle İstanbul’a kafa tutan, güzelleri ile meşhur bir diyar, bazen vefasız, bazen hayırseverlerin varlığıyla huzurlu bir semt, bazen cami, köşk, kale ve hanlarıyla cennet gibi güzel, bazen sevgilinin yokluğuyla cehennemi andıran” çok farklı duygularla ifade edilir. Bu çalışmada, üzerinde yeterli bilimsel çalışma yapılmamış ve bu yüzden hak ettiği yeri alamamış olan Adıyamanlı dîvân şairleri ve şiirleri incelemeye tabi tutulmuştur. İncelemedeki asıl amaç, Adıyaman ve onunla ilgili her unsurun Klasik Türk şiirindeki kullanımına dikkat çekmektir. Bu yüzden şairlerle ilgili detaya girilmeden özet bilgi verilmiş, Adıyaman il ve ilçelerinin şiirlerde kullanımı incelenip yorumlanarak söz konusu şehrin edebî değeri saptanmaya çalışılmıştır.