KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA BİR KALIP İFADE: RÂHAT-I RÛH
Summary
No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.
Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.Abstract
Klasik Türk edebiyatının dili, içinde vücut bulduğu medeniyete ait değerleri yansıtır. Bu edebî geleneğin şairleri mensubu bulunduğu medeniyetin kavramlarının hem taşıyıcısı hem de şekillendiricisi olmuşlardır. “Râhat-ı rûh” (ruhun huzuru) kalıp ifadesi klasik Türk edebiyatı şairleri tarafından meşrepleri çerçevesinde ele alınmış; bu kalıp ifadeye Türk-İslam medeniyetinin binlerce yıllık zevk ve düşünce birikimi özlü ve etkili biçimde sığdırılmıştır. Vahdet-i vücûd nazariyesi klasik Türk şiiri için zengin bir sembolizm ve imaj kaynağı olmuştur. Tasavvufun varlık tasavvurunda ruh, ruhlar âleminde ideal bir huzur içindedir. Bu ideal huzur râhat-ı rûh kalıp ifadesiyle hem gerçek hem de mecazi anlamlarıyla tasavvufi ve profan şiirde yer almıştır. Bu husus din ve tasavvufun dilimizi anlam ve terim bakımından nasıl zenginleştirdiğinin bir göstergesidir. Bu kalıp ifade aynı zamanda kutsal sanatın ruha huzur verdiği anlayışı çerçevesinde okur beğenisini yansıtan ideal bir eleştiri terimi olmuştur. Benzer bir telakki, mekân tasavvurunda da gözlemlenmektedir. Gerek tasavvufi gerekse profan şiirde huzur kavramı metafizik atıfla kalıp bir ifadeye (râhat-ı rûh) dönüşmüştür. Bu makalede “râhat-ı rûh” kalıp ifadesinin klasik Türk şiirindeki dinî ve tasavvufi anlam çerçeveleri, dinî ve tasavvufi şiirle profan şiir arasında inşa ettiği müşterek dil ve anlam çeşitliliği ve bir sanat eleştirisi terimi olarak estetik çerçevesi ortaya konulmuştur. Bir kavramın din ve tasavvuftan başlayarak profan bir zemine ve sanata intikalinin izi sürülmüştür. Değişen dil ve kültür neticesinde klasik Türk şiirinin anlam ve estetik boyutlarının belirlenmesinde her bir kavramın yaslandığı teorik zeminin etüt edilmesi gerekliliği sonucuna varılmıştır.
Fields of Study & Subjects
Turkish Literature and Culture
Islamic Thought and Society Studies
Cultural and Sociopolitical Studies
Publication details
- Journal / source
- Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches]
- Volume
- 9
- Issue
- 1
- Pages
- 99–130
- Publication date
- 30 March 2026
- Language
- TR