Zmiany w przestrzenno-towarowej strukturze eksportu Ukrainy

Celem artykułu jest analiza specyfiki procesów transformacyjnych w strukturze towarowej i geograficznej eksportu ukraińskiego w warunkach pełnoskalowego konfliktu zbrojnego. Metody badawcze opierają się na podejściu systemowym, strukturalno-funkcjonalnym oraz porównawczym, co umożliwia kompleksową ocenę zmian w handlu zagranicznym Ukrainy na poziomie makro- i mezoregionalnym. Wyniki analizy wskazują na spadek udziału eksportu towarowego w strukturze PKB Ukrainy w latach 2021–2023 oraz częściowe ożywienie w 2024 roku. Zidentyfikowano głębokie zaburzenia strukturalne wynikające z obniżonego popytu, zniszczenia infrastruktury oraz zakłóceń logistycznych. Utrzymuje się wysoki udział eksportu produktów rolno-spożywczych, spada eksport produktów mineralnych i metalurgicznych, a segment chemiczny wykazuje oznaki odbudowy. W strukturze geograficznej eksportu odnotowano przesunięcie aktywności ku regionom zachodnim i stołecznym oraz marginalizację regionów południowych i wschodnich. Zaobserwowano wzrost znaczenia Rumunii jako alternatywnego partnera logistycznego oraz zwiększenie udziału eksportu do krajów UE, zwłaszcza Polski, Hiszpanii i Niemiec. Wnioski obejmują potrzebę przejścia od eksportu surowcowego do technologicznego oraz konieczność instytucjonalnego wsparcia dla długofalowej transformacji strukturalnej. Kształtowanie nowych, odpornych kierunków eksportowych uznano za kluczowy element powojennej odbudowy gospodarczej Ukrainy.