Tasvirli Mecâlısü’l-Uşşâk Nüshalarında Şeyh San’ân Hikâyesine İkonografik Bir Yaklaşım: Aşkın Görsel Dönüşümü

Bu çalışma, Ferîdüddîn-i Attâr’ın Mantıku’t-Tayr adlı eserinde yeniden kurgulanan Şeyh San‘ân hikâyesinin, 15., 16. ve 17. yüzyıllara ait dört farklı Mecâlisü’l-Uşşâk nüshasında nasıl görselleştirildiğini ikonografik bir yaklaşımla incelemektedir. Anlatının kökeni, İmam Gazzâlî’nin Tuhfetü’l-Mülûk adlı eserinde yer alan kısa bir menkıbeye dayanmakta; aşk, imtihan ve dönüşüm temaları etrafında alegorik bir yapı sunmaktadır. Çalışma, Topkapı Sarayı Kütüphanesi H. 829 ve H. 1086, Bodleian Library MS Ouseley Add. 24 ve Michigan Üniversitesi Isl. Ms. 235 nüshalarında yer alan dört temel sahne üzerinden yürütülmüştür: Rum kızını ilk görüş, zünnar kuşanma, domuzlara çobanlık ve aşk karşısındaki içsel hâl. İnceleme, Erwin Panofsky’nin üç aşamalı ikonolojik yöntemi temel alınarak mimari kurgu, figür düzeni, renk kullanımı ve sembolik ögeler bağlamında gerçekleştirilmiştir. Bulgular, tasvirlerin yalnızca metni görselleştirmekle kalmayıp, aşk merkezli sûfî düşünceyi yorumlayan özerk bir görsel dil oluşturduğunu ortaya koymaktadır.