การพัฒนาระบบเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้า ตามแนวชายแดนไทย – กัมพูชา

ความเป็นมา : สถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้าในชายแดนไทย-กัมพูชา พบผู้เสียชีวิตและการติดเชื้อในสัตว์อย่างต่อเนื่อง การพัฒนาระบบเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าในพื้นที่ชายแดนไทย-กัมพูชา โดยอาศัยความร่วมมือของทุกภาคส่วน จึงมีความจำเป็นเร่งด่วน วิธีการศึกษา : การศึกษาวิจัยและพัฒนา มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) อธิบายสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการของระบบเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าในพื้นที่ชายแดนไทย-กัมพูชา (2) พัฒนาระบบเฝ้าระวังในพื้นที่ดังกล่าว (3) ประเมินผลระบบเฝ้าระวังที่พัฒนาขึ้น ดำเนินการ 4 ขั้นตอน 1) การศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการ 2) การพัฒนาต้นแบบระบบฯ 3) การทดลองใช้ในพื้นที่ 4) การปรับปรุงและสรุปผล พื้นที่ศึกษาในจังหวัดสุรินทร์และบุรีรัมย์ ประเทศไทย และจังหวัดอุดรมีชัย ประเทศกัมพูชา กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากหน่วยงานสาธารณสุข ปศุสัตว์ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจากสองประเทศ 50 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม แบบทดสอบความรู้ และแบบประเมินความพึงพอใจที่ผ่านทดสอบคุณภาพแล้ว วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติทดสอบความรู้ก่อน–หลังการพัฒนาศักยภาพของผู้เกี่ยวข้อง และการวิเคราะห์เนื้อหาจากการสัมภาษณ์เชิงลึก และสนทนากลุ่ม ผลการศึกษา : ระบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก คือ โครงสร้างระบบเฝ้าระวังในคน และสัตว์ การบูรณาการข้อมูลและการใช้เทคโนโลยี การพัฒนาศักยภาพบุคลากร และกลไกความร่วมมือเพื่อความยั่งยืน ระบบเฝ้าระวังโรคพิษสุนัขบ้าในพื้นที่ชายแดนยังมีข้อจำกัดด้านการบูรณาการข้อมูล การแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างประเทศ ความครอบคลุมของวัคซีน และศักยภาพบุคลากร หลังการทดลองใช้พบว่าความรู้ของบุคลากรเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมีความพึงพอใจต่อระบบในระดับมากถึงมากที่สุด สรุปผลการศึกษา : ระบบดังกล่าวช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็งของการเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าในพื้นที่ชายแดน และเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาความร่วมมือด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศภายใต้แนวคิดสุขภาพหนึ่งเดียว อย่างยั่งยืน