ÇAĞDAŞ GÜNEY AZERBAYCAN ŞAİRİ KİYAN HİYAV’IN SANATINDA İĞDE AĞACININ METAFORİK İMGESİ

Çağdaş Güney Azerbaycan şairi Kiyan Hiyav, farklı türlerde kaleme aldığı şiir, manzume, hikâye ve tiyatro eserleriyle çağdaş Azerbaycan edebiyatında özgün bir konuma sahip seçkin bir yazardır. Güney Azerbaycan’la sınırlı kalmayıp genel olarak tüm Azerbaycan edebiyatına katkı sunan Hiyav, Güney ve Kuzey Azerbaycan’ı aşan bir perspektifle, bütün Türk dünyasının ortak düşünce ve duyarlık alanına seslenen üretken sanatçılardan biri olarak edebiyat tarihimizde yer almaktadır. Şair, Güney Azerbaycan halkının Fars rejimi tarafından ihlal edilen insan hakları ve özgürlükleri, millî kimliği ve ana dili uğruna verdiği mücadeleyi eserlerinin merkezine alır; özgün imgeler aracılığıyla bu direnişi estetik ve düşünsel bir düzleme taşır. Hiyav’ın şiir dünyasında öne çıkan sembollerden biri olan iğde ağacı, onun millî ve sanatsal düşüncesinde özel bir anlam taşır. Türk kültüründe ve Türk halklarının estetik tefekküründe iğde ağacı, zorlu doğa koşullarına rağmen varlığını sürdürebilen dayanıklı bir bitki olarak direncin, azmin ve hayatta kalma mücadelesinin simgesi olarak kabul edilir. Genel olarak çağdaş Azerbaycan edebiyatında iğde ağacı ve iğde çiçekleri, yalnızca güzelliği ve etkileyici kokusuyla değil, aynı zamanda doğanın direncini ve insanın var olma mücadelesini temsil eden sembolik bir unsur olarak yer alır. Gerek Kuzey gerekse Güney Azerbaycan edebiyatında kültürel, manevî ve edebî anlamlar yüklenen iğde ağacı; güç, direnç ve azmin yanı sıra yalnızlık, vatan özlemi, ayrılık, hasret, özgürlük ve mücadele duygularının yoğun bir simgesel ifadesine dönüşür.