TOPLUMSAL VE MİMARİ BOYUTLARIYLA GOSTİVAR’DA TÜRK VARLIĞI: TARİHSEL SÜREÇ VE GÜNCEL DURUM

Kuzey Makedonya’nın batısında konumlanan Gostivar, çok katmanlı etnokültürel yapısı ile ülkenin öne çıkan yerleşim merkezlerinden biridir. Şehirde yaşayan Makedon, Arnavut, Türk, Roman gibi farklı ırk, dil ve dine sahip topluluklar söz konusu yapıyı oluşturan başlıca unsurlardır. Bu topluluklar arasında yer alan Türkler, şehrin siyasal ve sosyokültürel yaşamında etkin bir rol oynamalarının yanı sıra, Gostivar ve genel olarak Balkanlar’daki Türk varlığının tarihsel sürekliliğini yansıtmaktadırlar. Osmanlı yönetiminin Kuzey Makedonya topraklarına egemen olmasının ardından Gostivar’da görünür ve kalıcı hale gelen Türkler, zaman içerisinde siyasal kimliklerini ve mimari yapılarını inşa ederek bölgedeki varlıklarını pekiştirmişlerdir. Toplumsal ve mimari alandaki belirgin etkinlik, Gostivar’daki Osmanlı egemenliğinin sona ermesi, meydana gelen savaşlar, yaşanan göçler ve yeni idari yönetimlerin uygulamaları sonucunda dönüşümlere uğramıştır. Dönüşüm sürecinden hem şehirdeki Türk nüfus hem de inşa edilen mimari yapılar etkilenmişlerdir. Bu çalışmada, toplumsal ve mimari boyutlarıyla Gostivar’daki Türk varlığının tarihsel süreç içerisindeki dönüşümü ve güncel durumu incelenmektedir. Metodolojik olarak doküman analizi, görüşme ve gözlem gibi nitel araştırma yöntemlerinin uygulandığı çalışmanın araştırma sürecinde, arşiv belgelerinden, resmi kurumların yayınları ile istatistiksel göstergelerinden, farklı dillerdeki telif eserlerden, haber-kurum sitelerinden ve saha araştırmaları esnasında toplanan verilerden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, Gostivar'daki Türk varlığının, tarihsel süreç boyunca dönüşümler geçirmesine rağmen, şehrin siyasal ve sosyokültürel dokusunda süreklilik arz eden kesintisiz ve belirleyici bir yer edindiğini ortaya koymaktadır. Gostivar örneği üzerinden gerçekleştirilen bu çalışma, Balkanlar’daki Türk varlığı, Türk dünyası ve kültürel miras araştırmalarına özgün bir katkı sunmaktadır.