ŞEHNÂME NÜSHALARINDA GÖRSEL DİL VE SAYFA DÜZENİ: MİNYATÜR VE TASARIM ESTETİĞİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

El yazması eserler, yalnızca metinsel içerikleriyle değil; sayfa düzeni, yazı düzeni, minyatürler ve süsleme unsurlarıyla da üretildikleri dönemin estetik anlayışını yansıtan bütüncül tasarım ürünleridir. Bu çalışma, Firdevsî tarafından X. yüzyılda kaleme alınan Şehnâme’nin XVII. yüzyıla tarihlenen resimli nüshalarını, görsel dil ve sayfa düzeni bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; seçilen örnekler, metin–görsel ilişkisi, kompozisyon kurgusu, figür yerleşimi, renk kullanımı, başlık düzeni ve kenar boşlukları gibi tasarım unsurları üzerinden değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda, Şehnâme nüshalarının yalnızca edebî anlatıyı destekleyen görseller içermediği; aynı zamanda minyatür ve sayfa düzeni aracılığıyla bilinçli bir görsel kurgu sunduğu tespit edilmiştir. Minyatürlerde kullanılan hiyerarşik kompozisyon, sınırlı perspektif anlayışı ve sembolik renk dili, metnin anlatısal yapısını güçlendiren temel tasarım öğeleri olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak çalışma, Şehnâme’nin resimli nüshalarının geleneksel kitap sanatları içinde görsel anlatım ve tasarım estetiği açısından değerlendirilebilecek çok katmanlı eserler olduğunu ortaya koymaktadır.