XIV. YÜZYILA AİT FARSÇA BİR TÖVBE RİSALESİ: MİRÂTÜ’T-TÂYİBÎN

Bu makale, 14. yüzyıla ait Farsça bir risale olan Mirâtü’t-Tâyibîn (Tövbekârların Aynası) adlı eserin hem müellifinin tespitini hem de tövbe kavramı çerçevesinde eser hakkında bilgi vermeyi amaçlamaktadır. Çalışma, öncelikle tövbenin İslam düşüncesindeki merkezi konumunu vurgulayarak başlamaktadır. Çalışmada tövbenin Kelâm, Fıkıh, Tasavvuf ile Yahudilik ve Hristiyanlıktaki konumunun ardından eserin tövbe literatüründeki yeri vurgulanmaktadır. Bu açıdan tövbe hem köken hem de teolojik boyutlarıyla açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca eserin İstanbul'daki kütüphanelerde tespit edilen beş yazma nüshasının tanıtımı yapılmıştır. Eserin müellifi konusu etraflıca ele alınmış, kütüphane kayıtlarındaki karışıklığa rağmen, eserin dil ve sözlük bilimci, fakih, şair, tabip Lütfullah Halîmî’ye (ö. XV. yüzyıl sonları) değil, meşhur mutasavvıf Emîr-i Kebîr Seyyid Ali Hemedânî'ye (ö. 786/1385) ait olduğu sonucuna varılmıştır. Makalede eserdeki ayet ve hadisler, atıfta bulunduğu şahsiyetler ve Farsça üslup özellikleri sistematik bir şekilde analiz edilmiştir. Sonuç olarak, Emîr-i Kebîr Hemedânî’nin eseri olan Mirâtü’t-Tâyibîn'in, tövbe temasını hem disiplinler arası bir yaklaşımla ele alan hem de sonraki dönem ahlak ve tasavvuf literatürüne kaynaklık eden ve aynı zamanda bireysel manevi arayışa rehberlik yapan önemli ve özgün bir eser olduğu ortaya konmuştur.