Sözlü Gelenekten Beyaz Perdeye Parodileştirilen Destan Kahramanları
Summary
No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.
Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.Abstract
Kültürel bellek çeşitli şekillerde aktarılmaktadır. İlk olarak sözlü şekilde yaratılıp aktarılan geleneksel kültür ögeleri, sonradan yazılı ve elektronik biçimlerle varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Kültürün yaratım ve aktarım ortamlarının farklılığı, ürünlerin yapı ve içeriğini yeniden şekillendirmiştir. Kültür, dinamik yapısıyla sürekli değişmektedir. Bir kültürel unsurun aynı biçimde uzun yıllar varlığını sürdürmesi mümkün değildir. Kültür yaratıldığı bağlama kendisini uyarlayarak güncellenir, yeni biçimlerle hayatını sürdürür. Geleneksel ürünlerin güncellenmesini sağlayan yollardan biri de parodidir. Parodileştirilen çok sayıda geleneksel ürün ve kahraman, yeni işlevlerle donatılarak yeni ihtiyaçlara cevap verecek bir yapıya dönüştürülmüştür. Destan türünün tipik kahramanları da parodileştirilerek yeni bağlama uygun hâle getirilen ögelerden biridir. Bu çalışmada epik destanların mitik kahramanlarının parodileştirilerek sinemaya uyarlanmalarında yaşadıkları değersel dönüşümler ve buna bağlı ortaya çıkan komik değişimler Atıf Yılmaz’ın yönettiği “Deli Yusuf” (1975) ile Burak Aksak’ın yönettiği “Deli Dumrul” (2017), “Bamsı Beyrek” (2017) ve “Salur Kazan: Zoraki Kahraman” (2017) filmlerinde ele alınmıştır. Epik anlatıların kutsal ve ciddi kahramanları, yeni gösterge dizgesinde birer güldürü nesnesine dönüştürülmüştür. Destan devrinin Köroğlu, Deli Dumrul, Bamsı Beyrek, Salur Kazan gibi epik kahramanları, yeni yaratım ortamında komik ögelerle süslenmiş; eğlence konusu hâline getirilerek gülünçleştirilmiş; ideolojik kodlarından sıyrılarak popüler birer kahramana dönüştürülmüştür. Kahramanlarda görülen bu değişim ve dönüşümler ürünlerin ortaya konulduğu bağlamla ilgilidir. Bilgi ve teknolojideki gelişmeler, sanayileşme, kentleşme, yalnızlaşma, yabancılaşma toplumların yaşam biçimleriyle birlikte sosyal, kültürel, siyasal ve ekonomik değerlerini de değiştirmiştir. Tüm yaşamın ve değerlerin güç, cesaret, kahramanlık üzerine inşa edildiği destan devri sona ermiş, yeni döneme uygun yeni kahraman tipleri yaratılmıştır. Dünün epik kahramanları, bugünün komik kahramanlarına dönüştürülmüştür. Parodileştirilen destan kahramanlarının günümüzde yeni bağlamlarda yeniden yaratılmaları bir ihtiyaç olarak görülmektedir.
Fields of Study & Subjects
Cultural and Sociopolitical Studies
Shakespeare
Adaptation
and Literary Criticism
Turkish Literature and Culture
Publication details
- Journal / source
- Türkbilig / Türkoloji Araştırmaları Dergisi
- Volume
- 2026
- Issue
- 51
- Pages
- 57–73
- Publication date
- 26 March 2026
- Language
- TR