İtirazın İptali Davası İçin Geçerli Hak Düşürücü Sürenin İşlemesi İçin Ödeme Emrine İtirazın Takip Alacaklısına Tebliği Şart Mıdır? [Y. 11. HD., T. 16.9.2024, E. 2024/3074, K. 2024/6421]

Çalışma, m. 67, I uyarınca [aynı yönde bkz. m. 68, I] açılan itirazın iptali davası için öngörülen bir yıllık hak düşürücü sürenin, ödeme emrine yapılan itirazın alacaklıya [hiç] tebliğ edilmediği, ancak alacaklının bu itirazdan bir vesileyle haberdar olduğu [=haricen ıttılâ] durumlarda, işlemeye başlayıp başlamayacağını incelemektedir. Özellikle Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 16.09.2024 tarihli uyuşmazlığın giderilmesi kararının odağında, tıpkı itirazın kaldırılması taleplerinde olduğu gibi bu kez de yaşanan zorunlu arabuluculuk sürecinin bu süreyi başlatmaya yetip yetmediği meselesi bulunmaktadır.Kural, hak düşürücü sürenin itirazın alacaklıya tebliği ile başlayacağı yönündedir. Ancak uygulamada alacaklıların m. 59, I gereği yatırmaları gereken tebliğ masrafından imtina etmeleri, itirazın tebliğ edilmemesine ve dolayısıyla dava açma süresinin belirsiz bir biçimde uzamasına yol açmaktadır. Yerleşik içtihatlarda, alacaklının itiraza "tam olarak muttali" olması gerektiği vurgulanmakta; tebliğ dışındaki harici öğrenme hâlleri, süreyi başlatmak için yeterli görülmemektedir. Bu görüşün kabul ettiği neredeyse tek gerçek istisna, itirazın kaldırılması talepleriyle ilgilidir. Alacaklının icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemesi durumunda, itirazın içeriğine “de” artık vakıf olduğu kabul edilerek bir yıllık hak düşürücü sürenin bu tarihten itibaren işleyeceği yönünde, istikrar kazanmış bir görüş oluşmuştur. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin anılan kararı, benzer bir istisnâî görüşü, bu kez arabuluculuk başvuruları için geçerli görmemiş; arabuluculuk sürecini, süreyi başlatan bir “haricen ıttılâ” hâli olarak kabul etmemiştir.Varılan sonuç, başta dürüstlük kuralı ve çelişkili davranış yasağı (TMK m. 2) ışığında tartışmalıdır; zira arabuluculuk müzakerelerine katılan ve anlaşmazlık tutanağını imzalayan alacaklının da pekâlâ itirazın içeriğine en az bir tebliğ işlemindeki kadar vakıf olduğu, düşünülebilir. Kaldı ki, sorunun metodolojik tahlilinin yani tüm yorum yöntemlerinin birlikte tüketilmesinin ardından da aynı sonuca ulaşmanın yazıldığı kadar kolay olmadığı görülmektedir. Bu sırda “haricen ıttılâ” bahsinde, kazaî içtihadın “usûlsüz tebliğ/yok tebliğ” arasında yaptığı ayrımın üzerinde ihtiyatla durulması; isabet derecesinin tartışılması gerekir. Öte taraftan m. 78, II, IV hükümlerinin de alacaklıya sanıldığı kadar uzun süre tanıyıp tanımadığı meselesini etraflıca ele almak, sorunun çözümünde gerekli olacaktır.