Terapi Endüstrisi: Duygusal Acının Piyasalaşması

Psikoterapi hizmetleri Türkiye’de son otuz yılda klinik bir müdahale biçiminden, ölçeklenmiş bir üretim mantığıyla yönetilen kurumsal bir pazar yapısına doğru dönüşmüştür. Bu çalışma, söz konusu yapısal dönüşümü ve yarattığı çift yönlü gerilimi danışanlar için derinleşen erişim eşitsizlikleri ile terapistler için artan güvencesizleşme analitik olarak çözümlemek amacıyla Moloney’nin “terapi endüstrisi” çerçevesini Türkiye bağlamına taşımaktadır. Terapi endüstrisi; duygusal acının ekonomik bir değişken olarak sınıflandırıldığı, bu sınıflandırmanın hem hizmete erişimi hem de terapötik emeğin örgütlenme biçimini yapılandırdığı bir örgütlenme modelini tanımlamaktadır. Araştırma, bu endüstriyel dönüşümün mekanizmalarını incelemek üzere birbirini tamamlayan üç veri katmanına dayanmaktadır: 15 büyük özel sağlık sigortası şirketinin poliçe belgelerinin sistematik analizi, başlıca dijital terapi platformlarının algoritmik ve istihdam yapılarının incelenmesi ile derlenen kullanıcı deneyim anlatılarının netnografik çözümlemesi. Bulgular, sigortacılık rasyonalitesinin risk hesapları üzerinden “sigortalanabilir” ile “sigortalanamaz” acı arasında belirleyici bir sınır çizdiğine işaret etmektedir. Dijital platformlar pazar erişimini görece genişletmekle birlikte terapiyi standart bir tüketim nesnesine dönüştürmekte ve bunu büyük ölçüde genç terapistleri esnek çalışma koşullarında istihdam ederek sürdürmektedir. Terapötik emeğin gelir istikrarsızlığıyla kuşatılması, kronik ve ağır vakaların örtük biçimde sistemin çeperlerine itilmesine zemin hazırlamaktadır. Kamunun ruh sağlığı alanındaki yapısal geri çekilişiyle pekişen bu tablo, duygusal sağlığı devredilemez bir kamusal hak olmaktan çıkarıp sınıfsal konumla bağlantılı bir imtiyaza dönüştürme yönünde güçlü yapısal baskılar üretmektedir.