PİR SULTAN ABDAL’IN ŞİİRLERİNDE ÖLÜM TEMASININ ZITLIKLAR YOLUYLA TASAVVUFİ AÇIDAN İNCELENMESİ

Pir Sultan Abdal, şiirleriyle Alevi ve Bektaşi toplumunun dini-kültürel-siyasi kimliklerinin oluşması, şekillenmesi ve korunmasını sağlaması bakımından yaşadığı dönemin anıtlaşan isimlerinden birisi olmuştur. Bu kimliklerin oluşması ve korumasının yanında hem yerel hem de evrensel temaları tasavvufi bağlamda ele almasıyla da insanın mana boyutunu da ortaya koymuştur. İnsanın dünyadaki varlığının mahiyeti ve ölümün kaçınılmazlığı kimi zaman dolaylı kimi zaman ise doğrudan ozanın şiirlerinin konusu olmuştur. Ozan, dünya hayatı/ölüm arasındaki mantıksal ve diyalektik ilişkiyi kinaye, teşbih, istiare, tezat vb. söz sanatları yoluyla anlamlandırılarak sorgulamıştır. Bu sorgulamada “tezat” sanatı ile kurulan uyum önemli bir yere sahip olmuştur. Tasavvufi manada tezat sanatının bu denli öneme sahip olmasını “kâinatın zıddıyla kaim olduğu” düşüncesiyle açıklayabiliriz.Bu düşünceden hareketle bu çalışmada, ilk olarak Pir Sultan Abdal’ın şiirlerinde ölüm teması ve bu tema ile bağlantılı zıtlıklar tespit edilmiştir. Ardından gerek zıtlıkların gerekse ölümün tasavvufi boyutu ve bunlar arasındaki bağlantı şiirler yardımıyla incelenmiştir. Sonuç olarak Pir Sultan Abdal’ın, yadsınamaz bir gerçek olan ölümü, ahiret hayatı için geçiş aşaması olarak görüp insanın tekâmülü ve kemâlini sağlaması için araç olarak kullandığı görülmüştür. Bunu yaparken de Aleviliğin ve Bektaşiliğin kültürel öğretilerinden ve tasavvufi unsurlarından yararlanmıştır. Ayrıca, zıtlıkları sıkça kullanmış, bu öğretileri ve unsurları ölüm temasıyla harmanlayarak ortak bir paydada şiirlerine yansıtmıştır.