BİR LOKMA BİR HIRKA: ALEVİLİK ve BEKTAŞİLİK ÖĞRETİLERİNİN TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI VE ENFLASYONLA MÜCADELEDEKİ YERİ

Bu çalışma, “Bir Lokma Bir Hırka” öğretisini Alevi-Bektaşi geleneği bağlamında ele alarak kültürel normların tüketici davranışları ve enflasyonla mücadele politikaları üzerindeki etkilerini incelemektedir. Araştırma, nitel yöntem çerçevesinde tasarlanmış; doktrinsel metinler, sözlü gelenekler, nefesler, menakıbnameler ve fütüvvetnamelerden oluşan 42 birincil ve 18 ikincil kaynak tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Braun ve Clarke’ın (2006) altı aşamalı yaklaşımı izlenerek yürütülen analizde dört ana tema belirlenmiştir: kanaatkârlık ve ölçülülük, toplumsal dayanışma, tüketim etiği ve kimlik ile ekonomik istikrar. Bu temalar, kültürel ekonomi, davranışsal iktisat ve sosyo-ekonomik sürdürülebilirlik kuramsal çerçeveleriyle ilişkilendirilerek kavramsal bir model geliştirilmiştir. Model, kültürel normların enflasyonla mücadelede dört boyutta işlev gördüğünü ortaya koymaktadır: tüketim kısıtlama etkisi, dayanışma yoluyla talep dengesi, üretim etiği ile arz istikrarı ve toplumsal güvenin güçlendirilmesi.Helms’in (2006) yaklaşımıyla gerçekleştirilen SWOT analizi, “Bir Lokma Bir Hırka” öğretisinin güçlü ve zayıf yönlerini, sunduğu fırsatları ve karşı karşıya kaldığı tehditleri sistematik biçimde değerlendirmiştir. Bulgular, öğretinin klasik para ve maliye politikalarının ötesinde kültürel ve davranışsal düzlemde tamamlayıcı bir istikrar mekanizması üretme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, ekonomik rasyonalite ile kültürel normların bütünleşmesi, modern iktisadın rasyonel çıkar mantığını aşarak değerler temelli bir denge üretmekte; bu da fiyat istikrarının ötesinde adalet, güven ve sürdürülebilir refahı tesis eden yeni bir iktisadi ufka işaret etmektedir.