Yeni Bir Geç Antik Çağ Yerleşimi Salkaya; Keşif ve İlk Kazılar

Elazığ ili merkez ilçeye bağlı olan Salkaya Köyü il merkezinin 14 km kuzeyindedir. Köy Elazığ ilinin kuzeyinde olup Elazığ-Tunceli karayolunun üzerinde yer almaktadır. Salkaya Köyü’nde 2023 yılında tarımsal faaliyetlerde bulunan bir çiftçi fidan ekimi sırasında mozaiğe denk gelmiştir. Aynı yıl Elazığ Müze Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen kazılarda yaklaşık 84 metrekarelik alanı kapsayan taban mozaiği açığa çıkarılmıştır. Çeşitli hayvan figürleri, bitkisel ve geometrik motiflerin işlendiği mozaik oldukça iyi korunmuştur. Cennet tasviri olduğu düşünülen mozaik pagan inancından Hristiyanlığa geçiş özellikleri göstermektedir. Alandaki kazıların sistemli bir şekilde devam etmesi ile birlikte yine iyi korunmuş Geç Antik Çağ hamamı, şarap mahzeni, depo ve işlevi henüz belirlenmeyen mimari yapı kalıntıları açığa çıkarılmıştır. Mozaiğin kuzeyinde yer alan fakat kazısı henüz yapılmayan apsis bölümü ve nef duvarları görülebilen kilise yapısı tespit edilen mimari yapılar arasındadır. Genel olarak Geç Antik Çağ’a tarihlenen yerleşimin kullanım işlevi henüz kesin olarak belirlenememiştir. Yerleşim alanının kullanım amacıyla ilgili olarak bir kesinlik olmamakla birlikte iki görüş üzerinde durulmaktadır. Bu görüşlerden ilki alanın yeri tam belli olmayan Rhandeia kentinin hemen yanında olduğu düşünülen askeri karargâh alanıdır. İkinci düşünce ise yerleşimin Roma villa alanı olduğu yönündedir. Yerleşimin kullanım amacının tam olarak netlik kazanması ilerleyen kazı dönemlerinde elde edilecek veriler ile birlikte şekillenecektir.