Erken Cumhuriyet Döneminde Suç ve Ceza (1935-1942)
Abstract
Suç, kanunun yasakladığı menfi eylemleri tanımlamak için kullanılır. Suçlu ise kanunun suç olarak tarif ettiği eylemleri gerçekleştiren kişidir. Suç evrensel bir olgu olmakla birlikte suçu oluşturan fiiller ve bu fillere verilen cezalar toplumdan topluma veya aynı toplum içinde zamanla değişiklik gösterebilir. İlk suç istatistikleri 1827 yılında Fransa’da yayınlanmıştır. Bu yıllarda suç istatistikleri daha çok basit deterministik istatistiksel analizler yoluyla tahmine dayalı modellemeler geliştirmek için kullanılmıştır. Osmanlı Devleti’nde ilk suç istatistikleri İstatistik Umum Müdürlüğünün kurulmasından sonra hazırlanmıştır. Cumhuriyet döneminde ise 1937’den itibaren düzenli olarak yayınlanmıştır. İlk zamanlar Başvekâlet İstatistik Umum Müdürlüğü tarafından umumi istatistikler içinde yayınlanan mahkûm istatistikleri zamanla adliye istatistikleri adıyla neşredilen mufassal tablolar haline getirilmiştir. Suç istatistikleri toplumun adalet anlayışını, sosyo-ekonomik özelliklerini, ahlaki değerlerini, iktidar ilişkilerini ve özellikle tarihin dışına itilmiş mazannai sui eşhas cinsinden marjinal kesimlerini anlamak açısından zengin bir envanter sunar. Suç istatistikleri suç tarihi çalışmalarının da hammaddesini oluşturur. Suç tarihi çalışmaları sosyal tarih çalışmalarıyla paralel olarak gelişmiş, sosyal bilimciler modern tarih okulları sayesinde toplumun marjinal öznelerini incelemeye, madunların bireysel deneyimlerini keşfetmeye bir başka deyişle gölgenin izini sürmeye başlamıştır. Böylece geleneksel tarihçiliğin istatistiksel güruhlar ve niteliksiz kalabalıklar olarak görüp tarihin dışına ittiği sıradan insanlar tarihin öznesi haline getirilmiştir. Bu makalenin amacı; erken cumhuriyet dönemi suç istatistiklerini kullanarak suçun tarihi seyrini, kronolojik dalgalanmalarını, zaman ve mekânla ilişkisini ve cinsiyet öyküsünü belirlemek, suçlunun sosyo-kültürel (criminal stereotyping) özelliklerini tespit etmek ve suçla suçlu arasındaki korelasyonları saptamaktır. Çalışmada istatistiksel analiz yöntemleri (frekans, yüzde dağılımı, yıllık değişim oranı) kullanılmıştır. İki bölümden oluşan makalenin birinci bölümünde suçun sayısal göstergeleri, ikinci bölümünde ise suçlunun sosyo-kültürel özellikleri üzerinde durulmuştur.
Fields of Study & Subjects
Ottoman and Turkish Studies
Turkish Urban and Social Issues
Ottoman Empire History and Society
Publication details
- Journal / source
- Turcology Research
- Publisher
- Ataturk Universitesi
- Issue
- 85
- Pages
- 216–237
- Publication date
- 15 January 2026
- Language
- TR