Değer Odaklı Sürdürülebilirlik Bağlamında ‘İleri Dönüşüm’: Ortaokul Öğrencilerinin Bilgi-Beceri Gelişimine Yönelik Atölye Süreci Deneyimleri

Değer odaklı sürdürülebilirlik, bireylerin çevresel farkındalıklarını ve duyarlılıklarını artırmak ve onları sürdürülebilirlik konusunda aktif bir şekilde harekete geçmelerini sağlamak adına kritik bir öneme sahiptir. Bu araştırmanın amacı, değer odaklı sürdürülebilirlik anlayışı çerçevesinde hazırlanan ileri dönüşüm atölyesi aracılığıyla ortaokul öğrencilerinin ileri dönüşüm kavramına yönelik bilgi, farkındalık ve becerilerini geliştirmek, çevre duyarlılıklarını artırmak ve atölye sürecine ilişkin deneyimlerini ortaya koymaktır. Araştırmaya, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Kocaeli il merkezindeki bir devlet ortaokulunda 6. sınıf seviyesinde öğrenim gören 32 öğrenci katılmıştır. Araştırma, nitel bir yaklaşıma dayanan özgürleştirici/geliştirici/eleştirel eylem araştırması deseni ile tasarlanmış olup, veriler Bil-İste-Öğren (BİÖ) stratejisine yönelik çalışma kâğıtları, hazırlanan etkinliklere ilişkin çalışma yaprakları ve yarı yapılandırılmış atölye çalışmaları sürecinde öğrencilerin bireysel öğrenme kazanımlarını değerlendirmeye yönelik atölye süreci değerlendirme formlarından elde edilmiştir. Elde edilen veriler, içerik analizi tekniğiyle analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, öğrencilerin başlangıçta "atık" kavramı hakkında eksik bilgiye sahip oldukları, ancak atölye etkinlikleri sonrasında bu bilginin önemli ölçüde düzeldiği gözlemlenmiştir. Ayrıca, "atık türleri" ve "geri dönüşüm" kavramlarında da önemli gelişmeler yaşanmıştır. Atölye çalışmaları, öğrencilerin ileri dönüşüm kavramına ilişkin doğru bilgi edinmelerine ve tasarruf ile sorumluluk gibi temel sürdürülebilirlik değerlerine yönelik farkındalık geliştirmelerine katkı sağlamıştır. Öğrenciler, ileri dönüşüm yöntemlerini kullanarak çeşitli yaratıcı projeler tasarlamış; bu süreç, onların çevre bilincini güçlendirmesinin yanı sıra yaratıcılıklarını ortaya koymalarına da olanak tanımıştır. Araştırma bulguları, atölye uygulamalarının yalnızca öğrencilerin el becerileri ve yaratıcı düşünme yetilerini desteklemekle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda çevresel duyarlılık ve sürdürülebilirlik bilincinin gelişiminde de önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Bu tür etkinliklerin, öğrencilerin çevreye yönelik sorumlu tutumlar geliştirmelerine ve sürdürülebilirlik farkındalıklarının artmasına anlamlı düzeyde katkı sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.