भाषा साहित्य आणि संस्कृती

महाराष्र राज्य सावहत्य आवण संस्कृिी मंडळ, विर्श्कोि आवण मराठी भाषा विकास पररषद यांच्या माध्यमाििू मराठी भाषेला सामोरेिेण्याकररिा प्रयत्ि केला जाि आह.े मराठी ही आधवुिक ज्ञाि-विज्ञाि- िंत्रज्ञािाची भाषा बिूिकली िाही. मराठी िाङ्मय समद्धृ आह.े मराठी भाषा प्राचीि आह.े अवभजाि भाषेचा (Classical Language) दजावविला वमळािा म्हणिू आमचेप्रयत्ि चालूआहिे . त्या प्रयत्िाला यि वमळले ही. पण मराठी ही ज्ञािभाषा बिलेली िाही ही िस्िवुस्थिी आह.े ज्ञािभाषा बिल्यावििाय िी खऱ्या अथाविे वसंहासिािर बसूिकणार िाही. एखाद्या भाषेला ज्ञािभाषा बििायचेअसेल िर विच्यामागेदिे ािील त्या त्या विषयांच्या अभ्यासकांिी, संिोधकांिी आवण विद्वािांिी आपली विद्वत्ता आवण िासिािेआपली सत्ता ि संपत्ती उभी करणेआिश्यक आह.े सत्ता, संपत्ती ि विद्वत्ता विच्यामागेउभी रावहल्यावििाय विचा ज्ञािभाषा म्हणिू विकास होणेिसय िाही. या घिकांच्या सहाय्यावििाय त्या भाषेला महत्त्ि प्राप्त होणार िाही. केिळ िी भाषा लोकांच्या बोलचालीची भाषा असिू चालणार िाही. त्या भाषेचा िापर विद्वािांिी ि िासिािेकेल्यावििाय िी महत्पदाला पोहोचि िाही. संस्कृि भाषेचेच उदाहरण घ्या. प्राचीि काळािील विद्वािांिी ि राजांिी विचा िापर केला. विद्वािांिी आपली विद्वत्ता आवण राजांिी आपली सत्ता ि संपत्ती विच्यामागेउभी केली म्हणिूच िी ज्ञािभाषा झाली. िी अवभजिांची भाषा ठरली. प्राकृि भाषा या लोकभाषा होत्या. त्या ज्ञािभाषा िव्हत्या. प्राकृि भाषा या लोकांिी प्रचलिाचा आणल्या. पण त्यांचा विकास संस्कृि इिका झाला िाही. ज्या ज्या प्राकृि भाषांमागेअवभजि िगवउभा रावहला त्या त्या िेळी ज्ञाि िहि करण्याची क्षमिा त्यांच्याि विमावण झाली. भाषेच्या विकासासाठी राज्याश्रय आवण विद्वािाश्रय हिा.