HAKKANİYET İLKESİNE GÖRE DOĞU AKDENİZ’DE MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGE ALANLARININ SINIRLANDIRILMASI VE ORTAK KALKINMA BÖLGESİ MODELİ

Doğu Akdeniz, tarih boyunca jeopolitik, askeri ve ekonomik açıdan büyük bir öneme sahip olmuş, 20. yüzyılın sonuna doğru bölgede gerçekleştirilen hidrokarbon keşifleri de bölgenin önemini artırmış ve bölgedeki kıyı devletleri arasında deniz alanlarının paylaşılması mücadelesi başlamıştır. Deniz hukukunun kodifikasyonu için Birleşmiş Milletler bünyesinde 1958 ve 1982 yıllarında iki deniz hukuku sözleşmesi imzalanmış, bu sözleşmelerin getirdiği yeni prensiplerin uluslararası mahkemeler tarafından uyuşmazlıklara uygulanması ile içtihat ve yöntemler oluşturulmuştur. Bu süreçte sınırlandırma kuralları daha esnek ve dinamik bir yapıya kavuşmuş, başlangıçta baskın konumda olan eşit uzaklık anlayışının önemi zamanla azalmış ve hakkaniyet esaslı sınırlandırma anlayışı benimsenmiştir. Hakkaniyet ilkesi yargı uygulamalarıyla netleşmiş, son olarak üç aşamalı yöntemin ortaya konulmasıyla kurumsallaşmıştır. Bu makale kapsamında, münhasır ekonomik bölge başta olmak üzere yeni deniz hukuku kavramları ile hakkaniyet esaslı güncel sınırlandırma anlayışının Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanı uyuşmazlıklarına yansımaları, bölge devletlerinin tezleri ve uluslararası hukuki mevzuat çerçevesinde normatif analiz yöntemiyle incelenecek ve hakkaniyet esaslı sınırlandırma yaklaşımının Doğu Akdeniz’deki sınırlandırma uyuşmazlıkları açısından ne ölçüde bir etki yaratacağı sorusunun cevabı bulunmaya çalışılacaktır. Son olarak bölge devletleri arasında faydaların ortaklaştırılmasına yönelik bir politika önerisi olarak, ortak kalkınma bölgesi modeli genel hatlarıyla ortaya konulacaktır.