Türkiye’de Doğurganlık Hızındaki Azalmanın Yakın Dönemdeki Muhtemel İktisadi Etkileri

Türkiye, son yıllarda nüfusunu yenileyebilme kabiliyetini olağanüstü bir hızla yitiren ülkelerden biri olmuştur. 2017 yılında nüfusun kendini yenileme eşiği olan 2,1’in altına inen doğurganlık hızı, aralıksız ve keskin düşüşüne devam ederek 2024 yılında 1,48 ile Cumhuriyet tarihinin en düşük seviyesine ulaşmıştır. Bu dramatik düşüşün nedenleri arasında ilk evlenme yaşının yükselmesi, boşanma hızlarının artması, ilk doğumda anne yaşının yükselmesi ve tek kişilik hanelerin yaygınlaşması gibi demografik dönüşümler gösterilebilir. Yaşanan demografik dönüşümler neticesinde, Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye’nin demografik fırsat penceresinin 2030’lu yılların ortasına doğru kapanacağı öngörülmektedir. Söz konusu çalışma, demografik fırsat penceresinin beklenenden hızlı bir şekilde kapanma eğiliminde olmasının, sosyal dinamiklerin yanı sıra iktisadi istikrar üzerinde doğuracağı muhtemel etkileri ele almaktadır. Yeni doğan bebek sayısındaki düşüş trendi neticesinde, 2030 yılına kadar ilkokul çağındaki öğrenci sayısında yaklaşık 900 bin kişilik bir azalma (%20) yaşanabileceği hesaplanmıştır. Bu azalma dolayısıyla, ilk aşamada okul öncesi ve daha sonra ilköğretim kademesinde keskin bir talep düşüşü beklenmektedir. Eğitim sektörünün yanı sıra ebe, kadın doğum uzmanı ve çocuk doktoru gibi sağlık profesyonellerine yönelik emek talebinin de benzer oranda gerilemesi söz konusudur. Ayrıca çocuklara yönelik gıda, giyim, eğlence ve kültür sektörlerinde kalıcı bir iktisadi daralmanın ortaya çıkması muhtemeldir. Çalışmada ayrıca doğurganlığın hızlı düşüşü akabinde kısa vadede oluşabilecek iktisadi sorunların hafifletilmesine yönelik önerilere de yer verilmiştir.