Sigorta Sözleşmelerinde Beyan ve Aydınlatma Yükümlülükleri Arasındaki Denge

Bu makale, sigortacının açıklama yükümlülüğü ile sigortalının bilgi verme yükümlülüğü arasındaki dengeyi, azami iyi niyet ilkesinin ışığında incelemektedir. Makale, sigorta ilişkisinin doğası gereği bir bilgi asimetrisi olduğunu ve bu nedenle sigortacıların, sözleşme öncesinde ve sırasında sigortanın konusu, istisnaları, kapsamı, hakları ve yükümlülükleri hakkında doğru ve anlaşılır bilgi verme yükümlülüğü olduğunu savunmaktadır. Bu yükümlülük sadece biçimsel nitelikte olmayıp, aynı zamanda maddi nitelikte olduğundan bilgi verme yükümlülüğünün ihlali durumunda çeşitli yaptırımların (itiraz, fesih ve tazminat talebi) tanınması, taraflar arasındaki dengeyi korumak ve adil bir sözleşme oluşturmak açısından büyük önem taşımaktadır. Diğer taraftan, bilgi verme yükümlülüğü, sigortalının iyi niyet ilkelerini kullanarak, bildiği veya bilmesi gereken tüm bilgileri ve sigortacının talep ettiği tüm bilgileri açıklamayı gerektirir. Bu yükümlülüğün ihlali durumunda, kusur ve kast derecesine bağlı olarak, sözleşmeden dönme, ek prim veya tazminat indirimi gibi orantılı cezalar uygulanacaktır. Bu çalışmada, Türk Ticaret Kanunu’ndaki hükümler; benzerlikleri ve farklılıkları vurgulamak amacıyla Alman VVG, Birleşik Krallık 2015 Sigorta Kanunu ve AB düzenlemeleriyle karşılaştırılmıştır. Ayrıca, yer yer Yargıtay kararlarına da değinilmiştir