BİR ULUSLARARASI İNSANCIL HUKUK KRİZİ: 7 EKİM SONRASI GAZZE’DEKİ SİSTEMATİK İHLALLERİN ANATOMİSİ

İsrail-Filistin sorununun 7 Ekim 2023’te girdiği yeni evrenin devamında gerçekleşen çatışmalar ile Gazze’deki sivil halkın maruz kaldığı insan hakkı ihlalleri uluslararası insancıl hukukun ilke ve normlarını, derin tarihsel kökleri bulunan İsrail-Filistin sorunun en önemli boyutlarından biri haline getirmiş durumdadır. Bu çalışmada 7 Ekim sonrası İsrail’in Gazze’de gerçekleştirdiği askeri operasyonların ve paralel uygulamaların, uluslararası insancıl hukuk çerçevesinde ne tür ihlaller içerdiği incelenmektedir. Gazze’deki abluka, zorla yerinden etme sağlık tesislerine yönelik saldırılar ve insani yardımın engellenmesi gibi vakalar, orantılılık, ayrım gözetme, askeri zorunluluk ve gereksiz acıların önlenmesi ilkeleri temelinde değerlendirilmiştir. Nitel bir içerik analizi yöntemiyle yürütülen bu araştırma, büyük ölçüde Birleşmiş Milletler belgeleri, uluslararası insan hakları örgütlerinin raporları ve uluslararası hukuk kaynaklarına dayanmaktadır. Kullanılan kaynakların sınırlılıkları (erişim kısıtları, doğrulanabilirlik sorunları, olası taraflılık gibi) dikkate alınarak yapılan analizde, insancıl hukuk ve insan hakları hukukunun kesişiminde yer alan ihlaller bütünsel bir çerçevede ele alınmıştır. Araştırma bulguları, İsrail’in Gazze’deki faaliyetlerinin büyük ölçüde uluslararası insancıl hukuka aykırı olduğunu ortaya koymaktadır. Sivil yerleşim alanlarına yönelik doğrudan saldırılar, sağlık hizmetlerine erişimin engellenmesi, toplu cezalandırmaya dönüşen abluka uygulamaları ve keyfi gözaltı gibi uygulamalar bu ihlallerin başlıca örnekleridir. Bu bağlamda çalışma, Gazze’deki insancıl hukuk ihlallerinin, İsrail-Filistin sorununun en yakıcı ve acil boyutlarından birini oluşturduğunu ortaya koymakta; uluslararası toplumun daha güçlü hesap verebilirlik mekanizmaları geliştirmesi gerektiğini vurgulamaktadır.