ANAYASA MAHKEMESİ İÇTÜZÜĞÜNÜN ANAYASALLIĞI

Bu makale, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün anayasal düzen içindeki konumunu ve yargısal denetime tabi olup olamayacağını incelemektedir. Anayasa’ya göre içtüzük, mahkemenin kendi çalışma usullerini belirlemekle sınırlı bir düzenleyici işlemdir. Ancak uygulamada, 6216 sayılı Kanun’a dayanılarak yapılan içtüzük, yargılama usullerini de düzenlemekte ve bu durum en az üç gerekçeyle Anayasa’ya aykırılık doğurmaktadır: Evvela içtüzükle yargılama usulleri belirlenmesi, mahkemelerin yetkilerinin kanunla belirleneceğine dair Anayasal ilkeye aykırılık teşkil eder. Bu durum aynı zamanda bir temel hak olan bireysel başvuru hakkının sınırlandırılması bağlamında Anayasa’nın 13. maddesinde de aykırıdır. Son olarak ancak kanunla yapılabilecek bir düzenlemenin içtüzükle yapılması yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesiyle bağdaşmaz. Öte yandan hukuk devletinin bir gereği olarak içtüzüğün yargılama usullerine ilişkin hükümlerinin mutlaka yargısal denetime açık olması gerekir. Bu denetimin adresi Danıştay olmalı; içtüzüğün yargılama usullerini düzenleyen ve bu sebeple içtüzük sınırlarını aşan kuralları iptal davasına konu edilebilmelidir. Böyle bir denetim, hem anayasal meşruiyeti hem de temel hakların güvencesini sağlamanın ön koşuludur.