РАЪНОГУЛДОШЛАР (ROSACEAE) ОИЛАСИГА МАНСУБ ДАРАХТ ВА БУТАЛАР АСАЛ МАҲСУЛДОРЛИГИ ВА ГУЛЧАНГ БИОЛОГИК ҚИЙМАТИ

Мақолада Раъногулдошлар (Rosaceae) оиласига мансуб ўрик ( Prunus armeniaca ), олма ( Malus domestica ), дўлана ( Crataegus spp. ) ва ирғай ( Cotoneaster spp. ) турларининг гуллаш фенологияси, асал маҳсулдорлиги ҳамда гулчангининг биологик қиймати таҳлил қилинган. Тадқиқотлар фенологик кузатувлар, таққослама-таҳлил ва адабиёт маълумотларини умумлаштириш усуллари асосида олиб борилди. Натижаларга кўра, ушбу турлар баҳор фаслида изчил фенологик кетма-кетликда гуллаб, асаларилар учун узлуксиз нектар ва гулчанг оқимини таъминлайди. Гулчанг таркибидаги оқсил миқдори 14–24 % оралиғида бўлиб, 16–18 та аминокислота мавжудлиги аниқланди. Айниқса ўрик ва олма гулчанги юқори биологик қийматга эга бўлиб, асалари оилаларининг баҳорги ривожланиши, она арининг тухум қўйиш фаоллиги ва ёш ишчи асаларилар шаклланишини жадаллаштиради. Олинган натижалар асаларичилик ва боғдорчиликни интеграциялашган ҳолда ривожлантиришда Раъногулдошлар оиласи турларининг муҳим аҳамиятга эга эканини илмий асосда тасдиқлайди.