STRESS VA UNING NERV HAMDA ENDOKRIN TIZIMGA TA'SIRI

Ushbu maqolada stressning inson organizmiga ta’siri, ayniqsa nerv va endokrin tizimlar faoliyatidagi o‘zgarishlar ilmiy adabiyotlar asosida tahlil qilinadi. Stress organizmning tashqi va ichki noqulay omillarga nisbatan moslashuv javobi bo‘lib, uning asosiy mexanizmlari markaziy nerv tizimi va gormonal boshqaruv orqali amalga oshadi. Maqolada gipotalamus–gipofiz–buyrak usti bezlari o‘qi (HPA o‘qi), kortikotropin-relizing gormon, adrenokortikotrop gormon, kortizol hamda katexolaminlarning fiziologik va patofiziologik roli yoritiladi. Shuningdek, surunkali stress sharoitida neyroendokrin regulyatsiya buzilishi, gomeostazning izdan chiqishi, metabolik jarayonlar o‘zgarishi va stress bilan bog‘liq somatik hamda psixosomatik kasalliklar rivojlanish mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. Stressning qisqa muddatli adaptiv ta’siri va uzoq davom etuvchi stressning patologik oqibatlari ilmiy nuqtayi nazardan asoslab beriladi. Olingan ma’lumotlar umumiy tibbiyot amaliyotida stressni baholash, oldini olish va nazorat qilish muhimligini ko‘rsatadi.