TERMIZ SAYYIDLARINING IX-XVII ASRLARDA O‘RTA OSIYO IJTIMOIY-SIYOSIY HAYOTIDAGI ROLI

Mazkur maqolada IX-XVII asrlarda Termiz sayyidlari institutining Movarounnahr (O‘rta Osiyo) ijtimoiy-siyosiy hayotidagi roli tarixiy-sotsiologik yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda “sayyid” maqomi nasabiy sharaf belgisi bo‘lish bilan birga siyosiy legitimatsiya, ijtimoiy vositachilik (mediatsiya), shariat-huquqiy me’yorlarni jamiyatga singdirish, vaqf-xayriya tizimi orqali resurslarni boshqarish hamda ziyorat madaniyati yordamida hududiy birdamlikni mustahkamlash kabi ko‘p funksiyali institut sifatida talqin etiladi. Empirik-tasviriy tayanch sifatida Termiz yaqinidagi Sulton Saodat majmuasi misolida sayyidlar sulolasining xotira siyosati va institutlashuv darajasi ko‘rsatiladi: majmua Termiz sayyidlari qabrlari ustida XI-XVII asrlarda bosqichma-bosqich rivojlangan, unda maqbaralar, masjid va xonaqoh kabi kult inshootlari jamlangan. Maqola xulosasiga ko‘ra, Termiz sayyidlari siyosiy sulolalar almashuvi sharoitida ham “yumshoq kuch” manbai sifatida barqaror nufuzni saqlab, mahalliy jamiyatning ijtimoiy muvozanati va ma’naviy legitimligini ta’minlashga xizmat qilgan