Din Sosyolojisinde Yeni Medya Teorileri: Bauman, Baudrillard ve Habermas Üzerinden Bir Okuma

Read full text Summarise with VIRAT
Authors: Melek Coşgun Solak
Cited by: 0
References: 8

Summary

No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.

Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.

Abstract

Dijitalleşme, toplumsal kurumlar üzerinde köklü dönüşümlere yol açmaktadır ve bu dönüşümden etkilenen alanlardan biri de dindir. Bu makale, dijital çağda dinin dönüşen doğasını, yeni medya kuramları çerçevesinde sosyolojik olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Kuramsal bir çözümleme yöntemiyle hazırlanan çalışmada, Zygmunt Bauman’ın ‘akışkan modernite’, Jean Baudrillard’ın ‘simülasyon’ ve ‘hipergerçeklik’ ile Jürgen Habermas’ın ‘kamusal alan’ ve ‘iletişimsel akıl’ kuramları temel alınmıştır. Bu çalışmada, yeni medyanın dinî pratikler üzerindeki etkisi; biçim, içerik, anlam ve otorite boyutlarında incelenmiştir. Geleneksel ibadet biçimlerinin sanal ritüellere evrilmesi, yüz yüze dini öğrenimin çevrimiçi ortama taşınması ve dijital platformlarda üretilen dinî söylemlerin popüler kültür kodlarıyla harmanlanması bu dönüşümün başlıca göstergeleri olarak değerlendirilmiştir. Bauman’ın perspektifinden, dinî aidiyetin bireyselleştiği, geçicileştiği ve tüketime açıldığı saptanmıştır. Baudrillard’ın kuramı ise sosyal medyada dolaşan dinî imgelerin, gerçek deneyimlerin yerini aldığı bir ‘hipergerçeklik’ düzlemine işaret etmektedir. Habermas bağlamında ise yeni medya ortamlarının rasyonel ve eşit katılıma dayalı bir kamusal alan üretip üretemeyeceği sorgulanmış; mevcut dijital platformların çoğunlukla duygusal ve kutuplaştırıcı iletişim tarzlarına evrildiği görülmüştür. Çalışma, yeni medyanın dinî yaşam üzerinde hem özgürleştirici hem de yüzeyselleştirici etkiler yarattığını ortaya koymakta ve bu ikili etkinin kuramsal çeşitlilikle anlamlandırılabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, dijital çağda din, sabit ve kolektif yapılardan uzaklaşarak daha bireysel, simülatif ve performatif bir deneyim alanına dönüşmektedir. Bu dönüşümün, özellikle yapay zekâ, sanal gerçeklik ve algoritmik kültür bağlamlarında daha da derinleşeceği öngörülmektedir.

Fields of Study & Subjects

Media Religion Digital Communication Religion and Society Interactions Cultural Studies and Postmodernism

Publication details

Journal / source
Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi
Volume
3
Issue
1
Pages
92–107
Publication date
30 March 2026
Language
TR