OSMANLI DEVLETİ’NİN KUDÜS’Ü TERKETMEK ZORUNDA KALIŞ SÜRECİ (1914-1917)

Kudüs tarihte birçok devletin yönetimine geçtikten sonra 1516’da Osmanlı Devleti’nin yönetimine geçti. 19. yüzyılın sonunda Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu mali sıkıntılar sonucu önde gelen siyonistler Filistin’i satın almaya çalıştı ama ret cevabı aldı. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’na girmesinden Kudüs’ü terk etmek zorunda kalmasına kadar geçen süreç anlatılmaya çalışılacaktır. Bu süreç, İngiltere’nin kontrolündeki Mısır’a Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nda yaptığı seferler ve başarısızlığın ardından İngilizlerin Filistin’i ele geçirme düşüncesine yönelmesi ve bunu icraat safhasına koyup başarılı olmasından oluşmaktadır. Osmanlı Devleti Süveyş Kanalı’na iki sefer düzenledi ama bunlar başarısız oldu. Türklerin başarısız olması, İngilizlerin Filistin’i özellikle Kudüs’ü ele geçirme iştahını kabarttı. Bu yolla Osmanlı Devleti’ne ağır darbeler indirilmesi düşünüldü. Bu çerçevede, 1917’de üstün kuvvetlerle Gazze üzerine yaptıkları saldırılar başarısızlıkla sonuçlandı. İki başarısızlık üzerine Mısır Sefer Komutanı değiştirildi ve General Allenby Mısır’a gönderildi. İstediği bütün imkânlar emrine verildi. Bu arada Osmanlı Devleti dikkatini, kaybettiği Bağdat’ın geri alınmasına çevirdi. Bu yanlış bir stratejiydi. Yapılan bu hata Filistin’inin yarısının kaybına yol açtı. İngilizler, üstün kuvvetlerle Gazze’yi ve yaklaşık 40 gün sonra da Kudüs’ü ele geçirdi. İngiliz ilerleyişi sırasında, İngiliz Hükûmeti yayınladığı bir deklarasyonla Filistin’de bir Yahudi Devleti’nin kurulmasını kabul etti. Türkler Kudüs’ü savunacak güçten düştüğü için şehri savunmayıp terk etti. Gerekçesi de kutsal şehrin dinî mekânlarının yapılacak savunma nedeniyle muhtemel tahribatına meydan vermemekti. Kudüs Mutasarrıfı İzzet Bey, Kudüs belediye başkanına teslim mektubu ve şehrin anahtarını bıraktı. Belediye başkanı da bunları 9 Aralık 1917’de ilk rastladığı İngiliz birliklerine teslim etti. General Allenby 11 Aralık’ta önceden hazırlanan bir törenle şehre girdi. Şehrin ruhuna uygun bir beyanname yayınladı. Böylece 401 yıl Osmanlı egemenliğinde kalan Kudüs el değiştirmiş oldu.