Okul Kültürünün Analizi - Bakü İli Örneği

Bu araştırma, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’deki devlet ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin okul kültürüne ilişkin algılarını nitel bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada okul kültürünün; değerler, normlar, liderlik yaklaşımları, ritüeller, fiziksel semboller ve örgütsel uygulamalar üzerinden şekillendiği kabul edilmiştir. Bu kapsamda okul kültürünün başarı, destek, görev ve bürokrasi boyutları çerçevesinde öğretmen görüşleri analiz edilmiştir. Araştırma deseni olarak olgubilim benimsenmiş, veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen ve farklı sosyo-ekonomik bölgelerde görev yapan 16 öğretmenle yürütülmüştür. Veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş; katılımcı ifadeleri kodlara, kategorilere ve temalara dönüştürülerek derinlemesine analiz gerçekleştirilmiştir. Bulgular, okul kültürünün öğretmenler tarafından öncelikle değerler sistemi, disiplin, iş birliği, saygı ve geleneklerle tanımlandığını göstermektedir. Ayrıca, okul yöneticilerinin liderlik yaklaşımlarının, seramonik etkinliklerin, sembollerin ve tarihsel unsurların okul kültürünün oluşumunda belirleyici rol oynadığı saptanmıştır. Okul kültürünün sürdürülebilirliğinde yöneticilerin demokratik, destekleyici ve başarı odaklı bir tutum sergilemesinin öğretmen motivasyonunu olumlu etkilediği belirlenmiştir. Araştırma sonucunda destekleyici ve başarıyı esas alan okul kültürlerinin öğretmen motivasyonunu artırdığı, buna karşın bürokratik kültürün sınırlayıcı etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Çalışma, okul kültürünün yalnızca fiziksel bir çevre değil; çok katmanlı sosyal, kültürel ve liderlik odaklı bir yapı olduğunu ortaya koymakta ve öğretmen motivasyonunun artırılmasında kültürel yapının göz önünde bulundurulması gerektiğine dikkat çekmektedir.