Öğrencilerin Temel Psikolojik İhtiyaçlarının Tatmini ve Engellenmesinin Ölçülmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması

Beden eğitimi bağlamında temel psikolojik ihtiyaçların karşılanması ya da engellenmesi, öğrencilerin derse katılımını, derse yönelik ilgisini, motivasyonunu ve okul dışındaki fiziksel aktiviteye katılımını etkileyen önemli bir faktördür. Temel psikolojik ihtiyaçlar ile ilgili geçerli ve güvenilir bir ölçme aracının varlığı, ihtiyaçlar tatmin edildiğinde ve engellendiğinde ortaya çıkan olumlu ve olumsuz sonuçları belirlemek açısından oldukça önemlidir. Dolayısıyla, çalışmanın amacı, Temel Psikolojik İhtiyaçların Tatmini ve Engellenmesi Ölçeği’ni (Basic Psychological Needs Satisfaction and Frustration Scale: BPNSFS) Türkiye’de beden eğitimi bağlamına uyarlamak ve ortaokul ile lise öğrencilerinden oluşan bir örneklemde psikometrik özelliklerini, yapısını ve faktöriyel değişmezliğini (cinsiyet ve öğrenim kademesi) test etmektir. Araştırmanın çalışma grubu kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenen ortaokul (n=400) ve lise (n=358) öğrencilerinden oluşmaktadır. Çalışmada çeşitli rakip modeller karşılaştırılmış ve altı faktörlü modelin verilere en iyi uyum sağlayan model olduğu tespit edilmiştir. Ölçme aracının yakınsak ve ayırt edici geçerliliği için t-değerleri, faktör yükü ve Açıklanan Ortak Varyans değerleri; güvenirliğinin değerlendirilmesinde ise iç tutarlılık katsayısı, CR değeri, Spearman Brown, test-tekrar test ve McDonald Omega puanları hesaplanmıştır. Bulgular ölçme aracının Türkçe formunun güvenirliğinin, geçerliğinin ve cinsiyet ile öğrenim kademesi açısından ölçme değişmezliğinin sağlandığını göstermektedir. Sonuç olarak BPNSFS’nin Türkçe versiyonunu, beden eğitimi derslerinde öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaçlarının tatminini ve/veya engellenmesini ölçmek ve farklı gruplar arasında (kız-erkek, ortaokul-lise) karşılaştırma yapmak için kullanılabilir.