Innovation and Tradition within the Dialectic of Succession: A Comparative Analysis of Evcârâ Taksims by Doğan Ergin and Niyazi Sayın

Türk saz müziği geleneğinde icracının ustalığını, nazarî bilgisini ve bir noktada besteciliğini en üst düzeyde ortaya koyduğu formlardan biri taksim formudur. Bu çalışma, neyzen Doğan Ergin’in (1940-1998) ve Niyazi Sayın’ın (1927-2025) Evcârâ makamında yapmış oldukları birer taksiminin makamsal çözümlemesini sunmaktadır. İcracıların makam kullanım biçimlerinden yola çıkılarak bireysel üslupları hakkında fikir edinmek amaçlanmıştır. Evcârâ makamı, Sultan III. Selim Han (1761-1808) tarafından terkib edilmiştir. Yapılan çözümlemelerde, Arel-Ezgi-Uzdilek nazariyatına bağlı kalınmıştır. Evcârâ makamı ana dizisi Irak perdesi üzerinde bir Zirgüleli Hicaz dizisinin inici şeddi (göçürülmüşü) olarak özetlenebilir. Fakat makamın yapısında ana dizide mevcut olmayan Segâh (çoğunlukla Eksik Segâh) ve Müstear çeşnilerinin Eviç perdesi üzerinde kesinlikle bulunması gerektiği için Evcârâ makamı şed makam olarak tarif edilse de aynı zamanda mürekkep (bileşik) makam olarak da değerlendirilebilir. Ele alınacak bu iki taksimde, sanatçıların nazarî tariflere veya geleneksel makam seyrine riayetleri veya esneklikleri irdelenmiştir. Ayrıca kompozisyondaki parametrelerle gelenekçi-kuralcı veya yenilikçi-özgürlükçü tutumlarına dair genel sonuçlara ulaşılmak hedeflenmiştir.